آداب نماز جماعت

■ آداب نماز جماعت

آداب نماز جماعت
  1. اولویت  صف  اول

قالَ الرِّضا - عَلَيْهِ السَّلامُ -:

وَ اِنْ كُنْتَ خَلْفَ الْاِمامِ فَلا تَقُومُ فِى الثَّانى اِنْ وَجَدْتَ فِى الْاَوَّلِ مَوْضِعاً[1]

اگرمى‏خواهى در پشت امام جماعت قرار بگيرى، تا زمانى كه در صف اوّل جاى خالى‏براى تو هست در صف دوم قرار نگير.

2- اهميت تكبير اول نماز جماعت :

1- اَلتَّكْبيرِةُ الاوُلى مَعَ الْاِمامِ خَيْرٌ مِنَ الدُّنْيا وَ ما فيها[2]

پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله) فرمود: در نماز جماعت تكبير اوّل نماز را با امام جماعت گفتن از دنيا و آنچه در آن است برترو بهتر مي باشد.

2- عَنْ عَبْدِاللَّهِ ابْنِ مَسْعُودٍ - رَحِمَهُ اللَّهُ - اِنَّهُ فاتَتْهُ تَكْبيرَةُ الْاِفْتِتاحِ يَوْماً فَاَعْتَقَ رَقَبَةً وَ جاءَ اِلَى‏النَّبِىِّ - ص - فَقالَ يا رَسُولَ اللَّهِ فاتَتْنى تَكْبيرَةُ الْاِفْتِتاحِ يَوْماً فَاَعْتَقْتُ رَقَبَةً هَلْ كُنْتُ مُدْرِكاًفَضْلَها؟ فَقالَ: لا فَقالَ اِبْنُ مَسْعُودٍ ثُمَّ اَعْتِقُ اُخْرى هَلْ كُنْتُ مُدْرِكاً فَضْلَها؟ فَقالَ: لا يَابْنَ‏مَسْعُودٍ! وَ لَوْ اَنْفَقْتُ ما فِى الْاَرْضِ جَميعاً لَمْ تَكُنْ مُدْرِكَ فَضْلِها [3]

عبدّاللَّه ابن مسعود روزى به تكبير اوّل نماز جماعت نرسيد و براى جبران ‏ثواب آن يك بنده آزاد كرد، خدمت رسول خدا (صلي الله عليه و آله) عرض كرد: يا رسول اللَّه من به‏تكبير اوّل نماز جماعت نرسيدم و جهت جبران آن يك بنده آزاد كردم. آيا با اين كار آن‏ثواب را درك خواهم كرد؟ حضرت فرمود: خير، ابن مسعود گفت: يك بنده‏ديگر آزاد خواهم كرد آيا به ثواب خواهم رسيد؟ حضرت فرمودند: خير، اى‏ابن مسعود اگر آنچه در زمين است در راه خدا انفاق كني ثوابي كه از دست داده اي را درك‏نخواهى كرد.    

3- فضيلت صف اوّل نمازجماعت :

1- اَفْضَلُ الصُّفُوفِ اَوَّلُها وَ هُوَ صَفُّ الْمَلائِكَةِ وَ اَفْضَلُ الْمُقَدَّمِ مَيامِنُ الْاِمام [4]

امام علي (ع) فرمود: بهترين و با فضيلت‌ترين صفهاى نماز جماعت، صف اول است، و آن صف ملائكه است و بهترين جاى‏صف اول سمت راست امام جماعت است.   

2- اِنَّ الصَّلاةَ فِى الصَّفِّ الْاَوَّلِ، كَالْجِهادِ فى سَبيلِ اللَّهِ - عَزَّ وَ جَلَّ [5]

امام کاظم (ع) فرمود:  نماز در صف اوّل نماز جماعت، مانند جهاد در راه خداوند متعال است.

 

3- اِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى الَّذينَ يَصِلُونَ الصُّفُوفَ الْاَوَّلَ[6]

پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله) فرمود: همانا خداوند و فرشتگانش بر كسانى كه صف‏هاى اوّل نماز جماعت را به هم‏پيوند مى‏دهند، درود مى‏فرستند.    

4- ثَلاثَةٌ لَوْ تَعْلَمُ اُمَّتى ما فيها لَضَرَبَتْ عَلَيْها بِالسَّهامِ:

اَلْاَذانُ،

وَ الْغُدُوُّ اِلَى الْجُمُعَةِ،

وَ الصَّفُ‏ الْاَوَّلِ[7]

پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله) فرمود: سه چيز است كه اگر امت من اهميت پاداش و آن را درك مى‏كردند،  بر‏آن  هجوم آورده و قرعه‏كشى مى‏نمودند:

1. اذان گفتن.

2. نماز جمعه رفتن.

3. صف اول نماز جماعت.

5- مَنْ صَلَّى مَعَهُمْ فِى الصَّفِّ الاَْوَّلِ كانَ كَمَنْ صَلّى خَلْفَ رَسُولِ‏اللَّهِ فِى الصَّفِّ الاَْوَّلِ [8]

امام صادق (ع) فرمود: كسى كه در صف اوّل نماز جماعت شركت نمايد، مانند آن است كه در صف اوّل پشت‏سر پيامبر(صلي الله عليه و آله) نماز خوانده باشد.

                

4- كودكان و نماز جماعت :

سَأَلْتُهُ عَنِ الصّبْيانِ اِذا صَفُّوا فِى الصَّلاةِ الْمَكْتُوبَةِ. قالَ: لا تُؤَخّروُهُمْ عَنِ الصَّلاةِ وَ فَرّقُوابَيْنَهُمْ[9]

جابر مى‏گويد: از امام باقر(ع) در مورد كودكاني  كه براى نماز واجب در صف‏جماعت شركت مى‏كنند، سؤال كردم؛ امام(ع) فرمود: آنان را از صفوف نماز جماعت‏خارج نكنيد، بلكه آنها را(در ميان بزرگسالان) پراكنده سازيد.      

 

5- فضيلت تنظیم صفوف ، نماز جماعت :

1- سَدّوا فَرْجَ الصٌّفُوفِ وَ مَنِ اسْتَطاعَ اَنْ يُتِمَّ الصَّفَ الْاَوَّلَّ اَوِالَّذى يَليهِ فَلْيَفْعَلْ ذلِكَ فَانَّ ذلِكَ‏اَحَبٌّ اِلى نَبِيِّكُمْ وَ اَتِمٌّوا الصٌّفُوفَ فَاِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِكَتَهُ يُصَلٌّونَ عَلَى الَّذين يَتِمٌّونَ الصٌّفُوفَ[10] 

 

امام علي (ع) فرمود: ميانه‌هاي خالي صفوف نماز جماعت، را پر كنيد، و هركس كه قدرت دارد بر اين كه‏صف اوّل يا صفهاي نزديك را كامل كند اين كار را انجام دهد كه اين كار نزد پيامبر اسلام محبوب است و صفهاى نماز جماعت را تمام و كامل كنيد، به درستى كه خدا و فرشتگانش بر كسانى كه صف‏هاى نماز جماعت را پر و كامل مى كنند، درود مى‏فرستند.

2- اِسْتَوُوا تَسْتَوِى قُلُوبُكُمْ وَ تَماسُّوا تَراحَمُوا[11]

 

پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله) فرمود: صفهاى نماز جماعت را هماهنگ و تنظيم نماييد تا دلهايتان متعادل شود، و شانه به شانه در كنار هم باشيد تا مهربانى ميانتان افزوده شود.

  1. قالَ رَسُولُ اللَّهِ - صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ الِهِ - : يا اَيُّهَا النَّاسُ اَقيمُِوا صُفُوفَكُمْ وَامْسَحُوا بِمَنْاكِبِكُمْ لِئَلَّا يَكُونَ فيكُمْ خَلَلٌ، وَ لا تُخالِفُوا فَيُخالِفُ‏اللَّهُ بَيْتَ قُلُوبِكُمْ اِلَّا وَ اِنّى أَراكُمْ مِنْ خَلْفى[12]

امام صادق (ع) فرمود: رسول خدا (صلي الله عليه و آله) خطاب به جمعيّتى فرمود: اى مردم صف‏هاى )نماز جماعت( را منظم و مساوى كنيد و دوش به دوش بايستيد تا فاصله و جدايى ميان شما نيفتد ونامرتّب نباشيد كه خداوند دل‏هاى شما را از يكديگر دور گرداند و بدانيد كه من از پشت سرناظر شما هستم.

4- سَوُّوا صُفُوفَكُمْ فَاِنَّ تَسْوِيَةَ الصَّفِّ تَمامُ الصَّلاةِ [13]

پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله) فرمود: صفهاى نماز جماعت، را صاف و مساوى كنيد، پس همانا كه مساوى كردن صفها، كامل كننده‏نماز است.

 

فضیلت سمت راست صفوف نماز جماعت : 6-

پیامبر (ص ) فرمودند : فَضْلُ مَيَامِنِ الصُّفُوفِ عَلَى مَيَاسِرِهَا كَفَضْلِ الْجَمَاعَةِ عَلَى صَلَاةِ الْفَرْدِ[14]

فضیلت سمت راست بر سمت چپ ، صفهای جماعت همانند فضیلت نمازجماعت است بر نماز فرادی

 

7-   تسریع در نماز جماعت

1- عن ابى عبد اللَّه (ع) قال: صلّى رسول اللَّه (ص) بالنّاس الظّهر فخفّف في الرّكعتين الاخيرتين. فلمّا انصرف قال له النّاس: هل حدث في الصّلوة حدث؟ قال و ما ذاك؟  قالوا: خفّفت في الرّكعتين الاخيرتين. فقال لهم: اما سمعتم صراخ الصّبىّ.[15]        

روزی رسول خدا (ص ) نمازظهر و عصر را به جا می آورد، ناگهان دو رکعت آخر نماز را تخفیف (تسریع ) دادند،اصحاب پس از نماز از حضرت سؤال کردند، که آیا دستور جدید آمده ؟ فرمود: برای چه ؟ گفتند: چرا دو رکعت آخر نماز را سبکتر خواندی ؟ فرمود: مگر صدای فریاد گریه کودک را نمی شنوید.

2- اِنّى لَأَكُونُ فِى الصَّلاةِ فَاَسْمَعُ بُكاءَ الصَّبِىِّ فَاُخَفِّفُ مَخافَةَ اَنْ اَشُقَّ عَلى اُمِّهِ. [16]

پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله) فرمود: من گاهى در حال نماز جماعت كه صداى گريه كودكى را مى‏شنوم، نماز را سريع و كوتاه ‏مى‏كنم، چرا كه مى‏ترسم مادرش را به رنج افكنم.

 

8- محبوب خدا

وَ خَيْرُ البِقاعِ الْمَساجِدُ وَ اَحَبُّهُمْ اِلَى اللَّهِ اَوَّلُهُمْ دَخُولاً وَ آخِرُهُمْ خُرُوجاً مِنْها [17]

پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله) فرمود: بهترين مكان‏هاى زمين، مساجد است و محبوبترين اهل مسجد، كسى است كه اوّلين نفر داخل و آخرين نفر خارج شود

 

9- رعایت حال اضعف  نماز گزاران در نماز جماعت

 1- وَ قَالَ عَلِيٌّ ع آخِرُ مَا فَارَقْتُ عَلَيْهِ حَبِيبَ قَلْبِي ص: أَنَّهُ قَالَ يَا عَلِيُّ إِذَا صَلَّيْتَ فَصَلِّ صَلَاةَ أَضْعَفِ مَنْ خَلْفَك‏[18]

علی علیه السلام فرمود: آخرین سخنی محبوبم جانم پیامبرصل الله علیه وآله وسلم با من این بود که به هنگام نماز جماعت ، حال ضعیف ترین کسی را که به تو اقتدا کرده است، رعایت کن.

2- يَنْبَغى لِلاِْمامِ اَنْ يَكُونَ صَلاتهُ عَلى صَلاةِ اَضْعَفَ مِنْ خَلْفِهِ[19]

امام صادق (ع) فرمود: بر امام جماعت شايسته و سزاوار است كه نمازش براساس نماز ضعيف ترين مأمومين خود باشد.

10- امامت زن

سَأَلْتَهُ عَنِ الْمَرْأَةِ تَؤُمُّ النِّساءَ ما حَدُّ رَفْعِ صَوْتِها بِالْقِراءَةِ؟ قْالَ: بَقَدَرِ ما تَسْمِعُ[20]

از موسى بن جعفر (ع) سؤال شد: آيا زن مى‏تواند در موقع امامت ‏زنهاى ديگر، قرائت نمازش را بلند بخواند؟ آن حضرت فرمود: »به اندازه‏اى كه خودش بشنود )جايزاست

11- آداب حضور

1- مَنْ اَسْبَغَ وُضوئَهُ فى بَيْتِهِ وَ تَمَشَّطَ وَ تَطَيَّبَ ثُمَّ مَشى مِنْ بَيْتِهِ غَيْرَ مُسْتَعْجِلٍ وَ عَلَيْهِ السَّكينَةُ وَ الْوقارُ اِلَى مُصَّلاهُ رَغْبَةً فى جَماعَةِ الْمُسْلِمينَ، لَمْ يَرْفَعْ قَدَماً وَ لَمْ يَضَعْ اُخْرى اِلَّا كُتِبَ لَهُ ‏حَسَنَةٌ، وَ مَحَتْ عَنْهُ سَيِّئَةٌ وَ رُفِعَتْ لَهُ دَرَجَةٌ، فَاِذا ما دَخَلَ الْمَسْجِدَ.

 اِلى اَنْ قالَ - عَلَيْهِ السَّلامُ -ثُمَّ اِفْتَتَحَ الصَّلوةَ مَعَ الْاِمامِ جَماعَةً اِلَّا وَجَبَتْ لَهُ مِنَ اللَّهِ الْمَغْفِرَةُ وَ الْجَنَّةُ مِنْ قَبْلِ اَنْ يُسَلِّمَ ‏الْاِمامُ[21]

حضرت موسى ابن جعفر (ع) از پدر بزرگوارش نقل فرمود: هر کس در منزلش وضو ‏بگيرد و مويش را شانه كند و خود را معطّر نمايد، سپس از خانه‏اش بدون عجله و با آرامش و وقار بيرون آيد و به طرف مسجد و محلّ نماز براي نماز جماعت برود، قدمى از زمين برنمى‏دارد مگر اين كه يك پاداش نيک برايش‏ نوشته شود و يك گناه از او محو گردد و يك درجه به خدا نزديك شود تا زمانى كه‏داخل مسجد شود.

آن حضرت ادامه دادند: هنگامي که با اقتدا به امام جماعت، نماز گزارد، خداوند مغفرت و بهشت را بر او واجب مى‏کند، قبل از اينكه امام سلام پايان نماز را بدهد.

2- اِذا قُمْتَ اِلَى الصَّلاةِ اِنْ شاءَاللَّهُ فَأْتِها سَعْياً وَلْتَكُنْ عَلَيْكَ السَّكينَةُ وَالْوِقارُ فَما اَدْرَكْتَ فَصَلّ‏وَ ما سَبَقْتَ بِهِ فَاَتِمَّهُ...[22]

امام صادق (ع) فرمود: هنگامى كه توفيق پيدا كردي كه در نماز شركت كني، حركت تو بايد شتابان و همراه با آرامش و وقار باشد. پس هر مقدار از نماز )جماعت( را درك كردى )با جماعت( برگزار كن وآنچه را كه از تو فوت شده، )فرادى( به جاى آور.

 

12- شرکت در نماز جماعت از روی ایمان

مَنْ اَتَى الْجَماعَةَ ايماناً وَ احْتِساباً اِسْتَأُنَفَ الْعَمَلَ[23]

پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله) فرمود: كسى كه در نماز جماعت با ايمان و به قصد خشنودى خدا شركت كند، گذشته اش بخشيده شده، اعمال خود را از سر گيرد.

13- انتظار براي اقامه نماز جماعت

1- وَ ما مِنْكُمْ مِنْ اَحَدٍ يَخْرُجُ مِنْ بَيْتِهِ مُتَطَهَّراً فَيُصَلّى الصَّلاةَ فِى الْجَماعَةِ مَعَ الْمُسْلِمينَ ثُمَّ يَقْعِدُ يَنْتَظِرُ صَلاةَ الْاُخرى اِلاَّ وَ الْمَلائِكَةُ تَقُولُ: اَللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ، اَللَّهُمَّ ارْحَمْهُ[24]

 

پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله) فرمود: هر يك از شما كه از خانه اش با طهارت بيرون بيايد و به نماز جماعت حاضر شود و پس از آن منتظر نماز بعدي بنشيند، فرشتگان در حق او دعا مي كنند و مي گويند: خدايا! او را بيامرز. خدايا ! او را مورد رحمت خود قرار ده.

 

2- عَنْ اَبِى الْحَسَنِ - عَلَيْهِ السَّلام : اِنْتِظارُ الصَّلوةِ جَماعَةً مِنْ جَماعَةٍ اِلَى جَماعَةٍ كَفَّارَةُ كُلِّ ذَنْبٍ [25]

انتظار نماز جماعت، از نماز جماعتى تا نماز جماعتى ديگر، كفاره همه گناهان است .

3- قال الرسول الله صلّي الله عليه و آله و سلّم لَا يَزَالُ الْعَبْدُ فِي الْصََّلوةِ مَا انْتَظَرَ الْصَّلوة [26]

 بنده مادام كه منتظر نماز است در حال نماز است.

14- مقدار فاصله صفوف

يَنْبَغى لِلصُّفُوفِ اَنْ تَكُونَ تامَّةً مُتِواصِلَةً بَعْضُها اِلى بَعْضٍ، وَ يَكُونَ بَيْنَ كُلِّ صَفَّيْنِ قَدْرُ مُسْقِطِ جَسَدِ الْاِنْسانِ اِذا سَجَدَ[27]

امام باقر (ع) فرمود: سزاوار است كه صفها كامل و به هم پيوسته باشند، و ميان دو صف فاصله به اندازه‏اى‏باشد كه يك انسان بتواند سجده كند.

15 –  امام جماعت و تنظيم صفوف

1- اَقيمُوا صُفُوفَكمْ، فَاِنّى اَراكُمْ مِنْ خَلْفى كَما اَراكُمْ مِنْ قِدامى وَ مِنْ بَيْنِ يَدى وَ لاتُخالِفُوافَيُخالِفَ اللَّهُ بَيْنَ قُلُوبَكُمْ[28]

پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله) فرمود: صفهاى نماز را مرتب كنيد، پس همانا من شما را از پشت سر مى‏بينم، همانطور شما را از جلو مى‏بينم و نامنظم و جدا از هم نباشيد كه خدا بين قلبهاى شماجدايى مى‏اندازد.

2- كانَ رَسوُلُ اللَّهِ - صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ الِهِ - يَمْسَحُ مَناكِبَنا فِى الصَّلاةِ ، وَ يَقُولُ: اِسْتَوُوا وَ لا تَخْتَلِفُوا فَتَخْلِفَ قُلُوبُكُمْ [29]

ابن مسعود مي گويد: رسول خدا(صلي الله عليه و آله) شانه‏هاى نمازگزار را در نماز جماعت مى‏گرفت و منظم مى‏كرد، ومى‏فرمود: مساوى و منظم باشيد، نامنظم و جدا از هم نباشيد كه قلبهاى شما ازهمديگر جدا مى‏شود.

16- اهميت اقتدا به عالم

1- الصَّلاةُ خَلْفَ الْعالِمِ بِاَلْفِ رَكْعَةِ[30]

امام صادق (ع) فرمود: نماز در پشت سر عالم برابر هزار ركعت است.

2- مَنْ صَلّى خَلْفَ عالِمٍ فَكَأَنَّما صَلّى خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ[31]

پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله) فرمود: كسى كه پشت سر عالمي نماز به جا آورد، گويا پشت سر پيامبر خدا نمازخوانده است.

 


[1] مستدرك الوسائل، ج‏1، ص 490

[2] مستدرک الوسائل ج1ص 488 و  بحارالانوار ج 88

[3] مستدرک الوسائل ج 1ص 488

[4] بحارالانوار ج88ص 18

[5] وسائل الشيعه ج 5 ص387

[6] كنزالعمال ج 2ص 623

[7] بحارالانوارج 84 ص 156

[8] وسائل الشيعه، ج3ص 381

[9] تهذيب الاحكام، ج 2 ص 380

[10] وسائل الشيعه، ج 6ص 474

[11] کنزل الاعمّال ج7 ص623

[12] ثواب الاعمال ص 520

[13] بحار الانوار ، ج88 ص 20

[14] الكافي  ج‏3  ص 373 

[15] كافى جلد 6 صفحه 48     الحديت-روايات تربيتى، ج‏3، ص: 66

[16] كنزل العمال ج 7،ص 601، حديث 20455

[17] وسائل الشیعه ج12ص344

[18] من‏لايحضره ‏الفقيه  ج 1    ص  283

[19] من‏لايحضره‏ الفقيه  ج 1    ص  381

[20] بحارالانوار ج 85ص 83

[21] جامع الاحادیث الشیعه ج6ص387

[22] وسائل الشيعه ، ج3 ص557

[23] ثواب الاعمال ص87

[24] جامع الاحاديث ج 6ص 387

[25] جامع احاديث الشيعه، ج‏6، ص 388

[26] نهج الفصاحة مجموعه كلمات قصار حضرت رسول ص‏681 ح 2538  

[27] وسائل الشيعه ، ج 8 ص410

[28] جامع الاحاديث الشيعه ، ج 6ص 468

[29] جامع الاحاديث الشيعه ، ج 6ص 470

[30] بحار الانوار، ج 88 ص 5

[31] بحار الانوار، ج 88 ص 19

این مطلب را به اشتراک بگذارید :
اشتراک گذاری در کلوب اشتراک گذاری در  فیس بوک اشتراک گذاری در تویتر اشتراک گذاری در افسران

نوع محتوا : مقاله
تعداد کلمات : 2122 کلمه
1396/5/26 ساعت 13:58
کد : 890
دسته : نماز در آیات و روایات
لینک مطلب
کلمات کلیدی
نماز
عبادت
نماز جماعت
آداب
اسرار
امام جماعت
عدالت
درباره ما
با توجه به نیازهای روزافزونِ ستاد و فعالان ترویج اقامۀ نماز، به محتوای به‌روز و کاربردی، مربّی مختصص و محصولات جذاب و اثرگذار، ضرورتِ وجود مرکز تخصصی در این حوزه نمایان بود؛ به همین دلیل، «مرکز تخصصی نماز» در سال 1389 در دلِ «ستاد اقامۀ نماز» شکل گرفت؛ به‌ویژه با پی‌گیری‌های قائم‌مقام وقتِ حجت الاسلام و المسلمین قرائتی ...
ارتباط با ما
مدیریت مرکز:02537841860
روابط عمومی:02537740732
آموزش:02537733090
تبلیغ و ارتباطات: 02537740930
پژوهش و مطالعات راهبردی: 02537841861
تولید محصولات: 02537841862
آدرس: قم، خیابان شهدا (صفائیه)، کوچۀ 22 (آمار)، ساختمان ستاد اقامۀ نماز، طبقۀ اول.
پیوند ها
x
پیشخوان
ورود به سیستم
لینک های دسترسی:
کتابخانه دیجیتالدانش پژوهانره‌توشه مبلغانقنوت نوجوانآموزش مجازی نمازشبکه مجازی نمازسامانه اعزاممقالات خارجیباشگاه ایده پردازیفراخوان های نماز