تعقيبات نماز

■ تعقيبات نماز

تعقيبات نماز

تعقيبات نماز
نماز كه پايان يافت ، بايد نشست و دعا خواند و ذكر گفت و خدا را ستايش كرد و از او حاجت خواست و حالت معنوى نماز و صورت زيباى عبادت و بندگى را، تا مدتى پس از اتمام نماز، نگه داشت . استمرار بخشيدن به حالت نماز و خواندن دعاهاى مستحب ، ((تعقيب )) نماز است .
تعقيبات ، نوعى بدرقه نماز است . همانگونه كه اذان و اقامه نوعى استقبال از نماز است .
مهمانى حق ميزبان را ادا مى كند كه قبل از طعام وپس از آن نيز با صاحبخانه ، گفت و گو و احوالپرسى و حضور در محضر داشته باشد. و گرنه آنكه خود را به سر سفره برساند و همين كه خورد، فوراًو بى خداحافظى و بى تشكّر، برخاسته و ميزبان را ترك كند، بى ادبى كرده است .
نماز، فريضه اى الهى است . ولى پيش از نماز، در مسجد و مصلاّ به انتظار آن نشستن ، اذان و اقامه گفتن ، ذكرها و دعاهاى مستحب پيش از نماز را خواندن ، به استقبال نماز رفتن است . و تعقيبات هم ، بدرقه آن محسوب مى شود. بى اعتنايى به تعقيبات ، بى علاقگى به نماز را مى رساند.
در قرآن مى خوانيم : ((فَإِذَا فَرَغْتَ فَانصَبْ وَإِلَى رَبِّكَ فَارْغَب ))(1) چون از كارى فارغ شدى ، به كار ديگرى خود را مشغول كن ، و به سوى پروردگارت رغبت نما.
پس از پايانِ فريضه و نيايِش واجب ، دعا و مناجات مستحب آغاز مى شود.
امام صادق عليه السلام مى فرمايد: همين كه از نماز واجب فارغ شدى ، به دعا و تعقيب نماز مشغول شو. دعاى بعد از نمازِ صبح و ظهر و مغرب ، مستجاب مى شود.(2)
دعاهاى و تعقيب هاى مشترك و مخصوص هر نماز، در كتاب هاى دعا آمده است .

تسبيحات حضرت زهرا عليها السلام 
از بهترين تعقيبات نماز، تسبيحات حضرت زهرا عليها السلام است . اين ذكر عالى را رسول خدا صلى الله عليه و آله به دختر گرامى اش آموخت :
34 مرتبه ((اللّه اكبر))، 33 مرتبه ((الحمدللّه )) و 33 مرتبه ((سبحان اللّه )). اين صد بار ستايش خدا به بزرگى و شكر نعمت هايش و تنزيه و تقديسش ، به فرموده امام صادق عليه السلام از هزار ركعت نماز مستحب ، نزد خدا برتر است .(3)
اين تسبيحات در كتب اهل سنّت نيز آمده است .(4)
امام باقر عليه السلام فرموده است : در ميان ستايش ها، بهتر از تسبيحات حضرت زهرا عليها السلام نيست ، و اگر مى بود، رسول خدا به فاطمه عليها السلام تعليم مى داد.(5)
همان گونه كه در روايات ، سجده بر تربت سيد الشهدا مورد تاءكيد قرار گرفته است ، داشتن تسبيح 34 دانه اى از خاك مزار امام حسين عليه السلام نيز ثواب بسيار دارد، و حتّى گرداندن آن بدون ذكر هم با ارزش است .(6) زيرا الهام بخش ‍ فرهنگ جهاد و شهادت و قيام براى خداوند است .
آنچه لازم است ، تاءنّى ، تاءمّل وتوجّه در اين تسبيحات است .
تنها نبايد چرخش سريع زبان و كلماتى تند و نامفهوم باشد. اين تسبيحات ، هر چه با وقار و با توجّه به معناى اين سه ذكر مهمّ باشد، نزد خدا با ارزش تر و براى انسان سازنده تر است .
 

سجده شكر 
سجده شكر نيز يكى از تعقيبات نماز است .
به شكرانه نعمت هاى بى پايان و بى شمار خداوند، پس از نماز، سر بر خاك نهادن و نعمت هاى او را به ياد آوردن ، و شكر گفتن و حمد كردن ، اعمالى است كه هم محبّت خدا را در دل انسان مى افزايد و هم انسان را نزد خدا محبوب و مقرّب مى سازد و هم سبب افزايش نعمت ها مى شود.
در روايات بسيارى روى اين سجده ، سفارش شده است .(7) حتّى اگر چيزى هم نگوييم، به شكرانه نعمت ها و سپاس از توفيق طاعت و بندگى ، پيشانى و صورت بر زمين نهادن و حالت سپاس گرفتن ، شكر است . ولى بهتر است ذكرهايى چون شُكْرالِلّه ، يا حَمْدالِلّه و ... گفته شود.
در حديث آمده است اگر انسان به طول يك نفس كشيدن مرتب بگويد: يا ربّ، يا ربّ ... خداوند خطاب مى كند:لَبَّيْكَ، ماحاجَتُكَ؟ حاجتت چيست تا برآورم ؟(8)
به تعبير امام صادق عليه السلام سجده شكر بعد از نماز، دليل كامل شدن نماز و خشنودى خدا و خوشامدن و اعجاب فرشتگان است . خداوند از آنان مى پرسد: پاداش اين بنده شاكر چيست ؟ مى گويند: رحمت تو، بهشت تو، حلّ مشكل او، ... خداوند مى فرمايد: همانگونه كه او از من تشكّر كرد، من هم از او سپاسگزارم . اين جمله مى فهماند كه رضايت و سپاس الهى از همه نعمت ها برتر است .(9)

 

پی نوشت ها: 

1-  انشراح ، آيه 6 - 7.
2-  مستدرك الوسائل ، ج 1، ص 336.
3-  مستدرك الوسائل ، ج 1، ص 336.
4-  صحيح مسلم ، ج 1، ص 418، صحيح بخارى ، ج 1، ص 110، سنن ابى ماجه ، ج 1، ص 299.
5-  وسائل الشيعه ، ج 4، ص 1024.
6-  جواهرالكلام ، ج 10، ص 405 .
7-  در جلد 83 بحارالانوار، 63 حديث از پيشوايان معصوم درباره سجده شكر، نقل شده است .
8-  بحارالانوار، ج 83، ص 205.
9-  وسائل الشيعه ، ج 4، ص 1071.

 

منبع: کتاب راز نماز (براى جوانان) - محسن قرائتى - تدوين: جواد محدّثی

این مطلب را به اشتراک بگذارید :
اشتراک گذاری در کلوب اشتراک گذاری در  فیس بوک اشتراک گذاری در تویتر اشتراک گذاری در افسران

نوع محتوا : مقاله
تعداد کلمات : 863 کلمه
1401/9/1 ساعت 13:23
کد : 3354
دسته : آداب باطنی و حضور قلب در نماز
لینک مطلب
کلمات کلیدی
تسبیحات حضرت زهرا سلام الله علیها
تعقيبات نماز
سجده شکر
نماز
عبادت
یاد خدا
مناجات
درباره ما
با توجه به نیازهای روزافزونِ ستاد و فعالان ترویج اقامۀ نماز، به محتوای به‌روز و کاربردی، مربّی مختصص و محصولات جذاب و اثرگذار، ضرورتِ وجود مرکز تخصصی در این حوزه نمایان بود؛ به همین دلیل، «مرکز تخصصی نماز» در سال 1389 در دلِ «ستاد اقامۀ نماز» شکل گرفت؛ به‌ویژه با پی‌گیری‌های قائم‌مقام وقتِ حجت الاسلام و المسلمین قرائتی ...
ارتباط با ما
مدیریت مرکز:02537841860
روابط عمومی:02537740732
آموزش:02537733090
تبلیغ و ارتباطات: 02537740930
پژوهش و مطالعات راهبردی: 02537841861
تولید محصولات: 02537841862
آدرس: قم، خیابان شهدا (صفائیه)، کوچۀ 22 (آمار)، ساختمان ستاد اقامۀ نماز، طبقۀ اول.
پیوند ها
x
پیشخوان
ورود به سیستم
لینک های دسترسی:
کتابخانه دیجیتالدانش پژوهانره‌توشه مبلغانقنوت نوجوانآموزش مجازی نمازشبکه مجازی نمازسامانه اعزاممقالات خارجیباشگاه ایده پردازیفراخوان های نماز