■ در مواقعی از نماز که آرام بودن لازم است، آیا حرکت سر یا دست ها نماز را باطل می کند؟
پاسخ: برای پاسخ به سؤالات شرعی، دانستن مرجع محترم تقلید شما ضروری است، ولی از جایی که این مسأله تا حد زیادی اتفاقی است، نظر شما را به فتاوای مورد نظر جلب می کنیم:
برای اقامه نماز هم باید محل و مکان نمازگزار آرام باشد[1] (مگر از روی اضطرار)، وهم خود نماز گزار باید بدنش،آرام و ساکن باشد[2]. برخی از حرکتهای جزئی سر و دست که عرفاً این آرامش را بر هم نمی زند، اشکالی ندارد. البته باید توجه داشت که اگرحرکت عمدی یا سهوی سر، موجب روی برگرداندن ( چرخش به سمت راست یا چپ) از سمت قبله شود نماز را باطل می کند[3]. با این مقدمه به فتاوای مراجع محترم تقلید توجه نمایید:
مسأله 968: اگر موقع خواندن حمد و سوره، یا خواندن تسبیحات، بى اختیار به قدرى حرکت کند که از حال آرام بودن خارج شود، احتیاط واجب آن است که بعد از آرام گرفتن بدن، آن چه را در حال حرکت خوانده، دوباره بخواند.[4]
مسأله 967: حرکت دادن دست و انگشتان در موقع خواندن حمد، اشکال ندارد، اگر چه احتیاط مستحب آن است که آنها را هم حرکت ندهد.[5]
[1] امام خمینی، توضیح المسائل( المحشی)، ج1، ص490، مسأله 880.
[2] همان، مسأله 965.
[3] همان، ج1، ص 617، مسأله 1131.
[4] همان، ج1، ص540.
[5] همان، ج1، ص539.
■ آیا توصیه شده است بعد از ادای نماز جماعت و یا فرادا، اندکی همانجا نشسته و در ترک محل نماز عجله نکنیم؟
در «أمالی» شیخ صدوق[1] (م 381ق)؛ روایتی مسند از ابوسعید خدری از پیامبر اکرم(ص) نقل شده است: «... کسى از شما نباشد که در خانه خود تطهیر کند و با مسلمانان نماز جماعت خوانده و همانجا منتظر نماز دیگر بماند جز آنکه فرشتگان گویند: خدایا! او را بیامرز خدا ...
■ چرا نمازها را باید سر وقت مشخص خواند؟! نمیشود هر وقت از شبانه روز خواستیم نماز بخوانیم؟!
اول: تمام کارهای خدا از روی مصالح و مفاسد برنامهریزی شده است و هیچ کار خدا بیدلیل و بیحکمت نیست. یعنی اگر خدا کاری را واجب کرده است، آن کار برای ما منافع و مصلحتی داشته است و اگر کاری را حرام کرده آن کار برای ما ضرر و فسادی داشته است.
دوم ...
■ 7. اگر نماز برای این است که نمازگزار به کمال برسد، نمازهای استیجاری چیست؟
نماز عبادتی است دارای جنبههای متعدد. یک جنبۀ آن این است که نمازگزار را از فحشاء و منکر باز میدارد و این یعنی اینکه آن شخص به کمال میرسد؛ اما جنبههای دیگری هم دارد از جمله تکلیفی الهی است که شخص باید آن را در زمان حیات خود بیکم و کاست به انجام ب ...