نقش نماز در پیشگیری از انحرافات اجتماعی بسیار بالاست و این مطلب را جدا از این که به چشم در جامعه می توان ملاحظه کرد در منابع دینی و آثار ادبی نیز کاملا مشهود است.
نماز كشتي نجات است كه همه افراد یک جامعه را از طوفان آسیب¬ها و خيزابها عبور ميدهد و یکی از بهترین راه های پیشگیری و حتی درمان آسیب های اجتماعی و معضلات جامعه می¬باشد. آسیب هایی چون بی¬نظمی، ناهنجاری، قانون¬شکنی، خودکشی، طلاق و ... که در آسیب¬شناسی اجتماعی مورد مطالعه و بررسی قرار می¬گیرند. شناخت آسیب-های اجتماعی و راه های درمان و اصلاح آنان می¬تواند در اصلاح، فرد، خانواده و جامعه بسیار مؤثر باشد.
دین اسلام مجموعه ای از اعتقادات، احکام و قوانین اخلاقی است. از دیدگاه اسلام، اخلاق جزیی از دین است و مبانی، اصول و روش های خود را از دین می گیرد. انسان دینی علاوه بر دارا بودن اعتقاد درست و عمل به احکام اسلامی، مزیّن به اخلاق و فرهنگ اسلامی می باشد؛ و انسان ها با عمل به دین می توانند در کسب معرفت های اخلاقی توفیقات لازم را به دست آورند.
بسیاری از مصائب فعلی دنیا ناشی از عدم بهره برداری از فضائل اخلاقی است. گر چه بسیاری از ما آدم ها در حرف دم از اخلاق و اصول اخلاقی می زنیم. اما در عمل به دلیل سستی اعتقادات و عدم تقوا و ایمان به آن عمل نمی کنیم. بنابراین شرط عمل به اخلاق، داشتن ایمان قوی به خداوند می باشد و یکی از معتبرترین راه های رسیدن به چنین ایمان و اعتقادی راز و نیاز و عبادت خداوند به وسیله نماز خواندن آن هم از روی خلوص می باشد. عبادت وا یمان واقعی تنها راه سعادت واقعی انسان ها است.
از نظر اسلام هر چه انسان در مراتب قرب به خدا بالاتر رود، به همان نسبت روحش تکامل مییابد. بالاترین مرتبه قرب آن جاست که انسان بین خود و خدا حائلی نمیبیند و توجهش از هر چه غیر اوست، منقطع میگردد و با تمام وجود، خود را وابسته به خدا میداند و درمییابد که هستی حقیقی از آن اوست. تنها راه رسیدن به قرب الهی، عبودیت و بندگی است؛ بدین معنا که انسان تنها یک اراده را در زندگی خویش جاری بداند و آن اراده و خواست خدا است. در بین عبادتها، نماز در تعالی روح از همه مؤثرتر و مفیدتر است.
نقش بسیار سازنده و موثر نماز در تهذیب نفس و کسب فضایل اخلاقی،مطمئنا بی بدیل بوده و از اهمیت فراوانی در دین مبین اسلام برخوردار می باشد اما لزوم کاربرد آن در جامعه برای تهذیب نفس و دوری از گناهان مورد اغفال یا بی توجهی مردم و مسوؤلین قرار گرفته از این رو با این پرسش مواجه می شویم که نقش نماز در تهذیب نفس و کسب فضایل روحی و معنوی و اخلاقی چیست و نماز در میان سایر دستورات و عبادات چه جایگاهی دارد؟
نماز، بارزترين مصداق عبادت، ياد خدا و شكر نعمت است. نماز و نيايش، ارتباط صميمانه ميان انسان و خدا می باشد. نماز تسلي بخش و آرامشگر دلهاي مضطرب و خسته و به ستوه آمده و ماية صفاي باطن و روشني روان است. در اسلام به همان اندازه که به مسائل معنوی و دینی اهمیت داده شده به مسائل اقتصادی نیز بهاء داده شده است. بخش مصرف در حوزه اقتصادی، یکی از بخش های مهم است که آموزه های شناختی و دستوری اسلام و قرآن در آن بخش، در حجم بسیار بالایی است؛ زیرا از نظر آموزه های وحیانی اسلام، هر گونه دست یابی به انسان کامل و جامعه سالم، نیازمند توجه کامل به حوزه اقتصادی است.
ویژگی اجتماعی آموزه های اسلامی مقتضی آن است تا عبادات، به جنبه فردی بسنده نکرده و ابعاد اجتماعی را نیز در نظر بگیرند. نماز، به عنوان والاترین فریضه الهی، آنگاه كه با جماعت برگزار شود، وحدت مسلمانان را به تصویر می کشد. در نماز جماعت، نمازگزاران با قرار گرفتن در كنار يكديگر، توحيد و يگانه پرستي را با اتحاد خویش اعلان می کنند
آمار مربوط به حضور دانش آموزان در نماز جماعت مدارس، نگران کننده است و بررسی ها نشان می دهد اکثر نمازخانه های مدارس در وقت اقامه ی نماز، خلوت هستند. این پژوهش به دنبال زنگ خطر مسوولین فرهنگی جامعه و تحقیقات انجام شده در افزایش ضریب آسیب¬پذیری دینی و مذهبی بخش قابل توجهی از نسل جوان و کاهش یایبندی آنان نسبت به مهم ترین رفتار مذهبی یعنی نماز به انجام رسیده است
اهمیت و منزلت نماز و شرایط آن؛ موضوعی که مهم ترین عبادات همۀ ادیان و معیار قبولی سایر عبادات به شمار می رود و اقدام عاشقانه و خالصانه و آگاهانه بدان، موجب تهذیب نفس و تقرب به خدا و ارزش های الهی می شود و انسان را در برابر هرگونه تفکر و اخلاق باطل مصون می دارد و موجبات ارتقای او به سوی مراتب عالی روحانی و زندگی سعادتمندانه مقیّد به مناسبات سالم اجتماعی و مدیریتی فراهم می کند