ماه رمضان؛ ضیافت الهی و فرصت خودسازی

ماه رمضان، در نگاه رهبر معظم انقلاب اسلامی، حضرت آیتالله خامنهای، صرفاً یک ماه عادی در تقویم اسلامی نیست؛ بلکه «پدیدهای توحیدی» و فرصتی بینظیر برای تقرب به خداوند است. ایشان در بیانات خود در طول سالهای متمادی، ابعاد گوناگون این ماه مبارک را تبیین کردهاند که مجموعه آن، تصویری جامع از ظرفیتهای معنوی رمضان ارائه میدهد.
ماه تقوا و خودسازی
رهبر انقلاب، فلسفه روزهداری را در ماه رمضان، رسیدن به تقوا میدانند: «خداوند فرمود: لَعَلَّکُم تَتَّقون؛ این ماه رمضان برای تقوا است، برای متّقی شدن دل و جان انسان است.» (خطبههای نماز عید فطر، ۱۴۰۴/۰۱/۱۱). رمضان فرصتی است برای شستشوی دل از آلایشها و تطهیر جان. ایشان در جای دیگری میفرمایند: «ماه رمضان، ماه تلطیف دل و جان است. این زندگی مادّی، بخصوص زندگی ماشینی، روابط ما را، درون ما را، باطن ما را، عملکرد ما را از لطافت میاندازد... ذکر و دعا در این ماه چنین نقشی را ایفا میکند؛ دلهایمان را، جانهایمان را، با تلاوت قرآن، با دعاهای شبانهروزی، با خود روزه، با شب قدر تلطیف میکند.» (بیانات در دیدار مسئولان نظام، ۱۴۰۲/۰۱/۱۵)
قرآن و ذکر الهی
ماه رمضان، ماه نزول قرآن است و رهبر انقلاب بر بهرهگیری از این کتاب آسمانی تأکید ویژهای دارند: «ماه رمضان ماه قرآن است و حقّاً میتوان در این ماه از هدایت قرآنی بهره برد. قرآن را بخوانیم، زیاد بخوانیم، با دقّت بخوانیم، با تدبّر بخوانیم، با توجّه به خدای متعال بخوانیم.» (بیانات در محفل انس با قرآن کریم، ۱۴۰۰/۰۱/۲۵). ایشان تلاوت قرآن را موجب اتصال به دریای بیکران معارف اسلامی و تقویت معرفت الهی در قلب میدانند.
همچنین نماز را که در رأس اعمال عبادی است، برای ذکر خدا باید محفوظ داشت: «نماز برای ذکر است، برای یاد است؛ نماز را برای ذکر خدا محفوظ بدارید... نماز را باتوجّه بخوانیم و در نماز دلمان را به جای دیگری نسپریم، این یقیناً تأثیرات فراوانی در اعتلای روحی ما خواهد داشت.» (سخنرانی تلویزیونی در پایان محفل انس با قرآن کریم، ۱۳۹۹/۰۲/۰۶)
استغفار و نیت صادقه
یکی از برجستهترین اعمال در ماه رمضان، استغفار و توبه است. رهبر انقلاب در این باره میفرمایند: «یکی از چیزهایی که در این ماه، در دعاهای این ماه مکرّر تکرار شده، مسئلهی طلب مغفرت الهی است... این معذرتخواهی که طبعاً با آن نیّت صادقه همراه است، در شما یک صفایی ایجاد میکند، یک طهارتی ایجاد میکند که این صفا و طهارت، رحمت الهی را جلب میکند.» (بیانات در دیدار مسئولان نظام، ۱۴۰۱/۰۱/۲۳). ایشان تأکید دارند که استغفار فقط امری شخصی نیست، بلکه مسئلهای عمومی و ملی است و برکات آسمانی و افزایش قوّت را به دنبال دارد.
ضیافت الهی و شب قدر
رهبر انقلاب، ماه رمضان را ماه ضیافت الهی معرفی میکنند: «دربارهی ماه مبارک رمضان فرمود: هُوَ شَهرٌ دُعیتُم فیهِ اِلى ضیافَةِ اللَه؛ این ماه، ماه رمضان است، ماه ضیافت است، ماه گسترهی بینهایت رحمت الهی است.» (بیانات در محفل انس با قرآن کریم، ۱۴۰۱/۰۱/۱۴). در این ضیافت، پذیرایی الهی فراهم کردن فرصت تقرب به خداست و قلّه این ماه، شبهای قدر است که «خَیرٌ مِن اَلفِ شَهر» میباشد. ایشان توصیه میکنند که این شبها را قدر بدانیم و با توسل و تضرع، خود را آماده دریافت رحمت الهی کنیم.
تداوم معنویت پس از رمضان
نکته مهم دیگری که رهبر انقلاب بر آن تأکید دارند، حفظ حال و هوای معنوی پس از ماه رمضان است. به فرموده ایشان: «این سلوک رمضانی و حال رقّت و توجّه و حضوری که در ماه رمضان به روزهگیر و میهمان خداوند دست میدهد، بایستی در رفتارهای شخصی ما اثر کند، تأثیر داشته باشد... و این حالت و این باب رحمت، گشوده بماند تا بعد از ماه رمضان.» (بیانات در ارتباط تصویری با نمایندگان تشکلهای دانشجویی، ۱۴۰۰/۰۲/۲۱). ایشان از امام سجاد(ع) نقل میکنند که در دعای ورود به ماه رمضان میفرمایند: «اللهم و اجعلنا فی سائر الشهور و الایام کذلک ما عمرتنا»؛ یعنی خدایا در بقیه ماهها هم این حالت را برای ما نگه دار.