اولین سؤالی که در ذهن انسان مطرح می شود این است که چه عاملی یا عواملی موجب جرایم اجتماعی می شود و دومین سؤال این که نماز و مسجد چگونه می تواند در کاهش جرایم اجتماعی مؤثر باشد. قرآن کریم و سنت پیامبر و اهل بیت (صلوات الله علیهم اجمعین) و هم چنین تحقیقات میدانی پاسخ این دو سؤال را به ما می دهد.
هدف از پژوهش حاضر بررسی تاثیر تعهد به اقامه نماز در کاهش میزان مصرف مواد مخدر در بین دانشجویان بوده است. به این منظور از بین دانشجویان دانشگاه 786 نفر به صورت در دسترس انتخاب شده و به سوالات پاسخ دادند. میزان مصرف مواد مخدر توسط قسمتی از پرسشنامه سیمای زندگی دانشجوئی سنجیده شده و میزان تعهد به اقامه نماز نیز در یک مقیاس اسمی از همیشه تا هرگز اندازه گیری شده است. نتایج نشان داد که 318 نفر از دانشجویان همیشه نماز می¬خوانند، 179 نفر اکثر اوقات، 109 نفر معمولا، 73 نفر گاهی اوقات، 53 نفر به ندرت و 55 نفر هرگز نماز نمی خوانند. میانگین میزان مصرف مواد مخدر به ترتیب در این 6 گروه برابر بود با 03/16، 48/16، 61/16، 70/17، 07/19 و 51/20. بنابراین دانشجویانی که هرگز نماز نمی خوانند و یا به ندرت و یا گاهی اوقات نماز می¬خوانند، میزان مصرف آنها بالاتر است. تحلیل واریانس نیز نتایج را تائید نموده و نشان داد بین میزان مصرف این شش گروه تفاوت معناداری وجود دارد
اهمیت عبادت و نماز که از مهم ترین مظاهر آن است بر مسلمانی پوشیده نیست. کثرت آیات و روایات هر مسلمانی را دربارة جایگاه و اهمیت نماز در زندگی دنیا و اثر آن در زندگی همیشگی اخروی به فکر وامیدارد. اما جدای از اهمیت به ذات نماز، آیا در دیگر ابعاد زندگی انسان هم اثرگذار است.
خداوند برای پرورش شخصیت انسان ها دستوراتی بکار گرفته و اعمالی را واجب ساخته است که نماز یکی از این واجبات است، نماز زیباترین شکل بندگی و عبودیت است علاوه بر آیات و روایات بسیاری که درباره ی نماز وجود دارد رفتار انبیاء و اولیاء نیز دلیل بر اهمیت و جایگاه ویژه ی نماز دارد.
نماز، برترین سلوک معنوی روح و جان آدمی است که در صورت تحقق ظهور و بطون آن در تمام مراتب خود، به مثابه مرکبی رهوار سالک را تا نیل به اندیشه ای ناب و متعالی مدد می رساند و نمازگزار حقیقی،در این گذار روحانی، از مراتب و مقاماتی چون یقظه، توبه، تبتل، طهارت، ذکر، خشیت و معرفت محظوظ گشته، در سلوکی پویا به سرچشمه های حکمت و معرفت و اصل می گردد که ثمره ی آن، تنویر جان اندیشه و در پی آن، رشد ساحات فکری انسان و مظهر اسماء و صفات الهی شدن است.
نقش نماز در پیشگیری از انحرافات اجتماعی بسیار بالاست و این مطلب را جدا از این که به چشم در جامعه می توان ملاحظه کرد در منابع دینی و آثار ادبی نیز کاملا مشهود است.
نماز كشتي نجات است كه همه افراد یک جامعه را از طوفان آسیب¬ها و خيزابها عبور ميدهد و یکی از بهترین راه های پیشگیری و حتی درمان آسیب های اجتماعی و معضلات جامعه می¬باشد. آسیب هایی چون بی¬نظمی، ناهنجاری، قانون¬شکنی، خودکشی، طلاق و ... که در آسیب¬شناسی اجتماعی مورد مطالعه و بررسی قرار می¬گیرند. شناخت آسیب-های اجتماعی و راه های درمان و اصلاح آنان می¬تواند در اصلاح، فرد، خانواده و جامعه بسیار مؤثر باشد.
دین اسلام مجموعه ای از اعتقادات، احکام و قوانین اخلاقی است. از دیدگاه اسلام، اخلاق جزیی از دین است و مبانی، اصول و روش های خود را از دین می گیرد. انسان دینی علاوه بر دارا بودن اعتقاد درست و عمل به احکام اسلامی، مزیّن به اخلاق و فرهنگ اسلامی می باشد؛ و انسان ها با عمل به دین می توانند در کسب معرفت های اخلاقی توفیقات لازم را به دست آورند.
بسیاری از مصائب فعلی دنیا ناشی از عدم بهره برداری از فضائل اخلاقی است. گر چه بسیاری از ما آدم ها در حرف دم از اخلاق و اصول اخلاقی می زنیم. اما در عمل به دلیل سستی اعتقادات و عدم تقوا و ایمان به آن عمل نمی کنیم. بنابراین شرط عمل به اخلاق، داشتن ایمان قوی به خداوند می باشد و یکی از معتبرترین راه های رسیدن به چنین ایمان و اعتقادی راز و نیاز و عبادت خداوند به وسیله نماز خواندن آن هم از روی خلوص می باشد. عبادت وا یمان واقعی تنها راه سعادت واقعی انسان ها است.
از نظر اسلام هر چه انسان در مراتب قرب به خدا بالاتر رود، به همان نسبت روحش تکامل مییابد. بالاترین مرتبه قرب آن جاست که انسان بین خود و خدا حائلی نمیبیند و توجهش از هر چه غیر اوست، منقطع میگردد و با تمام وجود، خود را وابسته به خدا میداند و درمییابد که هستی حقیقی از آن اوست. تنها راه رسیدن به قرب الهی، عبودیت و بندگی است؛ بدین معنا که انسان تنها یک اراده را در زندگی خویش جاری بداند و آن اراده و خواست خدا است. در بین عبادتها، نماز در تعالی روح از همه مؤثرتر و مفیدتر است.