پس از آنکه با راه‌های دعوت به نماز آشنا شدیم، باید بدانیم که افراد، گروه‌ها و نهادها نیز در این خصوص وظایفی را به عهده دارند که اگر این وظایف به خوبی پیگیری شود، دعوت به نماز از نتیجه مطلوبی برخوردار خواهد بود.

این گروه‌ها و نهادها عبارتند از: خانواده، مسجد، مدرسه، حاکمیت و اقشار مختلف مردم که به تفکیک، مطالبی را دربارۀ هر یک طرح می‌کنیم.

یکم. خانواده

### اهمیت و ضرورت توجه والدین به نماز

والدین، مسئول عقائد، افکار و اخلاق فرزندان هستند و فرزندان، امانتی در اختیار والدین؛ پس هر نوع کوتاهی، خیانت به این امانت است. قرآن بارها سفارش کرده که نسبت به فرزندان خود دلسوز و از انحراف آنها نگران باشید. خداوند در قرآن یکی از دلایل بهشتی شدن والدین را همین دغدغه می‌داند: «إِنَّا كُنَّا قَبْلُ فی‏ أَهْلِنا مُشْفِقین‏».[1] در جای دیگر نیز می‌فرماید: «قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْلیكُمْ نارا».[2] چندین بار هم از زبان اولیای خدا (نوح، ابراهیم، یعقوب، لقمان) با واژه «یا بُنَیَّ» توجه والدین به فرزند را مطرح کرده است.[3]

والدین باید بدانند که فرزندان رمز بقا و سرمایه‌گذاری در تاریخ هستند و هرچه از جان، مال و زمان برای تربیت آنها سرمایه‌گذاری کنند، در طول تاریخ بهره خواهند برد و در تمام کارهای خیر فرزندان شریکند.

والدین باید بدانند حضرت ابراهیم(ع) برای نماز فرزندان خود از خدا یاری می‌طلبید و می‌گفت: «رَبِّ اجْعَلْنی‏ مُقیمَ الصَّلاةِ وَ مِنْ ذُرِّیَّتی‏».[4] آنها باید بدانند که حضرت ابراهیم(ع)، همسر و کودک خود را در سخت‌ترین مکان‌هایی که آب و گیاهی نداشت، در کنار کعبه مسکن داد و به خدا گفت: «پروردگارا! دلیل این اسکان، اقامۀ نماز توسط فرزندانم است»[5]. جالب آنکه تمام کسانی که به مکه می‌روند، برای حج یا عمره می‌روند؛ اما بانی کعبه می‌گوید: من نه برای حج آمده‌ام و نه برای عمره؛ بلکه برای اقامۀ نماز آمده‌ام.

باید در هر خانه‌ای کتابی که در سطح افکار فرزندان است، وجود داشته باشد و نباید فقط آموزش نماز را به آموزش و پرورش و مسئولان تربیتی یا مساجد واگذار کرد. در یک پرسش میدانی که از فرزندان سؤال شده بود: نماز را از خانه آموختید یا مدرسه یا مسجد؟! بیشتر آنها گفتند: نماز را در خانه آموختیم. در سؤال دیگری پرسیدند: از پدر یا مادر؟ بیشتر آنها گفتند: از مادر.

قرآن نیز می‌فرماید: مسجد که می‌روید با خود زینت ببرید: «خُذُوا زینَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِد»[6] و قرآن کریم مال و فرزند را زینت می‌داند و می‌فرماید: «الْمالُ وَ الْبَنُونَ زینَة»،[7] بنابراین هرگاه به مسجد می‌روید، باید با خود فرزند و پول ببرید تا افزون بر عبادت، تربیت فرزند و تغذیۀ فقیران نیز تأمین شود.

اگر به لباس و مسکن و تحصیل فرزند برسیم؛ ولی فرزند ما نسبت به نماز کاهل باشد، نتیجه‌اش این می‌شود که سرمایۀ خود را فدای دنیای دیگران کرده‌ایم، ولی دست ما در قیامت خالی است.

والدین باید از مدیر و مربی مدرسه‌ای که در آن اقامه جماعت می‌شود، تشکر کنند. آنها خود باید با حضور در مسجد و نماز اول وقت، الگوی عملی فرزند باشند.

[1]. طور: 26.

[2]. تحریم: 6.

[3]. حضرت نوح: «یا بنی ارکب معنا»، (هود: 42)، حضرت ابراهیم: «یا بنی انی اری فی المنام» (صافات: 102)، حضرت یعقوب: «یا بنی لا تقصص رؤیاک علی اخوتک» (یوسف: 5) و حضرت لقمان: «یا بنی اقم الصلوه» (لقمان: 17).

[4]. ابراهیم: 40.

[5]. همان: 37.

[6]. اعراف: 31.

[7]. کهف: 46.