7. تکریم و هویت‌بخشی

قرآن می‌فرماید: «هُوَ الَّذِی یُصَلِّی عَلَیْكُمْ وَ مَلائِكَتُهُ لِیُخْرِجَكُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ كانَ بِالْمُؤْمِنِینَ رَحِیماً»؛[1] او كسى است كه بر شما درود مى‏فرستد و فرشتگان او [نیز بر شما درود مى‏فرستند] تا شما را از تاریكى‏ها (كفر، شرك، جهل، تفرقه و خرافات) به سوى نور (ایمان، تقوا، علم و وحدت) درآورند و او به مؤمنان مهربان است.

راه دعوت مردم به دین، درود و رحمت است: «یُصَلِّی عَلَیْكُمْ... لِیُخْرِجَكُمْ».

فرشتگان، بر مؤمنان درود مى‏فرستند: «یُصَلِّی عَلَیْكُمْ وَ مَلائِكَتُهُ لِیُخْرِجَكُمْ» و براى آنان استغفار مى‏كنند: «وَ یَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِینَ آمَنُوا».[2]

حضرت ابراهیم(ع) نیز همین‌که مأمور به ذبح فرزندش شد، برای تکریم و هویت‌بخشی فرزندش، این مسئله را با نوجوان خود مطرح کرد و از او نظر خواست و فرمود: «فَانْظُرْ ما ذا تَرى‏».[3]

آری! در یک خانواده، دختر جوان می‌تواند به بزرگ خانواده پیشنهاد اقتصادی دهد و پدر بپذیرد؛ همان‌گونه که در قرآن می‌خوانیم: دختر شعیب(ع)، به پدر پیشنهاد کرد که موسای جوان را برای کمک خود استخدام کند و پدر پذیرفت. پدر پیش از آنکه جوانی مجرد در خانۀ دخترداری ساکن شود، مسئله ازدواج او را حل کرد و به موسی(ع) گفت: من تصمیم دارم یکی از دخترانم را به همسری تو درآورم: «إِنِّی أُریدُ أَنْ أُنْكِحَكَ إِحْدَى ابْنَتَیَّ هاتَیْن‏».[4]

در این ماجرا، پیشنهاد اقتصادی دختر، قبول پدر و پیشنهاد ازدواج پدر مطرح می‌شود و به قول معروف، به پیشگیری قبل از درمان و ایمنی قبل از کار نیز اشاره می‌گردد.

به طور کلی، اگر انسان ـ به‌ویژه نسل نو ـ خود را در جامعه عزیز و شریف احساس کرد، به کارهای سبک نمی‌پردازند: «مَنْ كَرُمَتْ عَلَیْهِ نَفْسُهُ لَمْ یُهِنْهَا بِالْمَعْصِیَة».[5]

این یک مسئله طبیعی است؛ هیچ سرهنگ و سرتیپی با لباس فرم، حاضر نیست در ملأ عام به کارهای سبک دست بزند؛ لذا بی‌جهت نیست که پیامبر اسلام(ص)، حتی كودكان را با اسم صدا نمی‌زد؛ بلکه آنان را با کنیه (که در عرب، نشانۀ تکریم است) مورد خطاب قرار می‌داد؛ به آنان سلام می‌کرد و حق آنان را پاس می‌داشت. مثلاً نوجوانی از پیامبر(ص)، ظرف آبی را که پیامبر از آن نوشیده بود، درخواست کرد. در همین هنگام افراد بزرگتر نیز تقاضا کردند؛ ولی حضرت فرمود: باید نوبت آن نوجوان محفوظ بماند.

دیگر اینكه؛ اگر کسی در جایی نشسته، نباید او را بلند کنیم و دیگران را در جای او بنشانیم. احترام افرادی كه تازه به مجلس وارد شده‌اند، نباید سبب شود تا کرامت افراد نشسته را خدشه‌دار کنیم؛ هر چند آن شخص نشسته، کودک یا نوجوان باشد و آن شخص وارد شونده، بزرگ‌ترین شخصیت.

[1]. احزاب: 43.

[2]. غافر: 7.

[3]. صافات: 102.

[4]. قصص: 27.

[5]. غرر الحكم و درر الكلم، ص634.