پنجم. عموم مردم

قرآن کریم می‌گوید: «كُنْتُمْ خَیْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوف‏»؛[1] شما بهترین امتى بودید كه به سود انسان‌ها آفریده شده‏اند؛ (چه اینكه) امر به معروف و نهى از منكر مى‏كنید.

قرآن، علت بهترین امت بودن را مسئله امر به معروف و نهی از منکر ذکر می‌کند و بالاترین معروف‌ها، نماز است.

در مسئلۀ ترویج نماز نباید فقط به نهادها و ارگان ها یا افراد خاصی توجه کنیم و مردم فقط تماشاچی باشند؛ بلکه یکی از وظایف همۀ آحاد جامعه، اقامۀ نماز و ترویج فرهنگ نماز در سطوح مختلف است.

### دعوت شریکی

گاهی دعوت به نماز و یا هر کار دیگر به شرطی مفید است که به‌صورت جمعی انجام شود. اگر نامه است، به‌صورت طومار و اگر تقاضایی است، به‌صورت تقاضای جمعی.

قرآن می‌فرماید: خداوند متعال به موسی و هارون می‌فرماید: «اذْهَبا إِلى‏ فِرْعَوْن‏»؛[2] یعنی ای موسی! تو با هارون با هم به سراغ فرعون بروید.

در جایی دیگر می‌فرماید: «فَعَزَّزْنا بِثالِث‏»؛[3] یعنی ما در آغاز دو نفر را برای دعوت فرستادیم سپس یک نفر دیگر را برای کمک به آن دو فرستادیم.

و در جایی دیگر: به پدری حدود صد ساله، مثل ابراهیم(ع) و نوجوانی سیزده ساله مانند اسماعیل(ع)، می‌فرماید: با هم کعبه را تطهیر کنید «طَهِّرا بَیْتِی‏»؛[4]

در جایی دیگر می‌فرماید: «مَثْنى‏ وَ فُرادى‏»؛[5]

در آیۀ دیگر می‌فرماید: جمعیتی از مظلومان به‌سوی یکی از پیامبران پس از موسی(ع) رفتند و به طور دسته جمعی، تقاضای یک فرماندۀ نظامی کردند، تا به رهبری آن فرمانده، با طاغوت زمان خود جهاد کنند؛ «إِذْ قالُوا لِنَبِیٍّ لَهُمُ ابْعَثْ لَنا مَلِكاً نُقاتِلْ فی‏ سَبیلِ اللَّه‏».[6]

آری گاهی فرستادن فرد کارساز نیست؛ بلكه باید یک هیئتی برای انجام یك مأموریت اعزام شوند. این هیئت، گاهی نشانۀ عظمت است.

آری! اگر در مدرسه‌ای مدیر، معلم و مربیان با هم، شاگردان را به نماز دعوت کنند، یعنی صدای دعوت به نماز از حلقوم دبیر ریاضی، دبیر ورزش و مربیان با هم برخاسته شود، و نیز اگر در جامعه آحاد مختلف جامعه با زبان‌ها و بیان‌های مختلف، به دعوت و ترویج نماز بپردازند، اثر قابل توجهی خواهد داشت.

### بسیج عمومی

از آنجا که اقامۀ نماز یک برنامۀ عمومی، دائمی و گسترده است، هیچ فرد و سازمانی نمی‌تواند به تنهایی در دعوت به نماز به توفیق کامل برسد بلکه باید همۀ نیروها را بسیج کرد و با مدیریت واحد، زیر نظر باسوادترین، دلسوزترین و محبوب‌ترین افرادۀ کار را به‌صورت بسیجی حل کرد.

همان‌گونه که پاره کردن یک طناب مشکل است، ولی اگر این طناب را رشته‌رشته کنیم و هر نخی را به‌ دست یک توانمندی بدهیم، خواهیم توانست طناب را پاره کنیم.

مثلاً در دنیای ورزش، كسی که شرایط لازم را دارد مسؤول اقامۀ نماز در میدان‌های ورزش باشد، همان‌گونه که در روزهای تاسوعا و عاشورا رئیس‌ هیئت‌ها، مسئول اقامۀ نماز عزاداران هستند.

برای نماز بازار باید اتاق بازرگانی و مسؤولان اصناف، فکر و تدبیری بیاندیشند.

برای تربیت امام جماعت باید حوزه‌ها در کنار درس‌های رسمی، دوره‌های مهارتی را آموزش دهند.

بدیهی است که این کار تنها با بخش‌نامه، گزارش، آمار، نام و نان و عنوان محقق نمی‌شود، بلکه باید افرادی که از درون معتقد و از بیرون توانمند هستند و کلام نافذی دارند، دست به کار شوند.

### تشکیل گروه‌های یاوران نماز

یکی از راه‌های دعوت به نماز، تشکیل گروه‌های یاوران نماز است.

می‌شود در هر منطقه‌ای افراد فعال و علاقه‌مند نماز، شناسایی شده و در گردهمایی‌هایی آموزش ببینند و به‌وسیلۀ آنها دیگران را به نماز دعوت کنیم، همان‌گونه که در مراسم عاشورا در هر منطقه‌ای چند نفری قیام می‌کنند و با انواع روش‌هایی که دارند عزاداری امام حسین(ع) را بر پا می‌دارند گاهی توسط چند نفر صدها و هزاران نفر را به شرکت در عزاداری جذب می‌کنند؛ به‌ویژه اگر این یاوران افراد باسواد و محبوب و خوش‌بیان و با حوصله باشند.

گاهی استعمار و ابر قدرت‌ها در مناطقی که هدف‌گذاری می‌کنند. به‌وسیلۀ افرادی که از پیش آنها را شناسایی کرده‌ و آنان را از راه تطمیع، تحقیر یا وعده و وعید همراه خود ساخته‌اند، آن منطقه را تحت استعمار خود در می‌آورند.

برای این کار از دانشجویان و تحصیل‌کردگان در کشورشان، هیئت‌های اعزامی، سفارتخانه‌ها، وابستگان، وطن‌فروشان خودباخته، مهمانی‌ها، دعوت‌ها، نشان دادن چراغ سبز، فیلم‌ها و کتاب‌ها جامعه را به بردگی می‌کشانند و از تمام توان خود برای جذب دیگران بهره می‌گیرند تا آنجا که مسیحیت از آن سوی دنیا برای نابیناهای این طرف دنیا، نوارهای صوتی رایگان می‌فرستد تا این نابینایان، از راه شنیدن تحت تاثیر آنها قرار بگیرند.

بنابر تاریخ ناصرالدین شاه را به اروپا و رضا خان را به ترکیه مهمان كردند و با نشان دادن صحنه‌هایی آنان را برای دین‌زدایی در کشور آماده نمودند.

اکنون که آنها در راه باطل، یارگیری می‌کنند چرا ما از یارگیری در راه حق غافل باشیم؟

در میان میلیون‌ها دانشجو، می‌توان هزاران دانشجوی عاشق و پر انرژی را شناسایی کرد و آموزش داد تا میان نسل نو و در محله، فامیل و دانشگاه، حامیان نماز باشند.

اكنون چند سالی است که حدود هزار لیسانسیه مکتبی که در مناطق مرزی زندگی می‌کنند، شناسایی شده، در دوره‌هایی آموزش دیده و هر یک از آنان، خود برای نسل نو، بدون هیچ کمک مالی معلمی دلسوز گشته‌اند.

این حرکت باید گسترش یابد و برای دعوت به نماز از این الگو بهره گرفته شود.

همان‌گونه که شرکت‌های بزرگ، افرادی را برای بازاریابی و فروش اجناس خود و رسیدن به سود بیشتر به مناطق مختلف اعزام می‌کنند و حتی گروه‌های منحرف برای انحراف نسل نو، منطقه به‌منطقه و شهر به شهر و دیار به دیار و کوچه‌به‌کوچه و خانه به‌ خانه فعالند.

راستی باید بگوییم: ما نه حق کار را انجام دادیم و نه دست‌كم حق آنچه را در توان داریم. این در حالی است که قرآن می‌فرماید: اگر کاری را انجام می‌دهید، یا حقش را انجام دهید (حق جهاد، حق تلاوت، حق تقوا) و یا اگر حق کار را نمی‌توانید انجام دهید تا آنجا که می‌توانید کوتاهی نکنید.

خدا می‌داند که ما چه ظرفیت‌هایی را از دست داده‌ایم و چه زمینه‌هایی را به هدر داده‌ایم که در روز قیامت، سبب حسرت ما خواهد شد.

آیا ما حق نماز، قرآن، شهدا، نیاکان، نسل آینده را انجام داده‌ایم. به هر حال، باید آنجا که دستمان نمی‌رسد به‌وسیلۀ جذب یاوران نماز، تعلیم، توجیه و آماده كردن آنان، به مسئله نماز رسیدگی كنیم؛ همان‌گونه که قرآن در حفظ و تقسیم زکات نام افرادی را به نام عاملان می‌برد، سهمی از زکات را به آنان اختصاص می‌دهد تا یاوران زکات باشند و در تبلیغات و حفظ زکات و پخش آن تلاش کنند. اگر زکات که مربوط به قشر خاصی از مردم است به عامل نیاز دارد، اقامۀ نماز نیز نیاز به عاملان و یاوران نماز دارد.

امروز پلیس در جاده‌ها برای کاهش تصادفات دلخراش، حتی از کودکان به عنوان همیار پلیس استفاده می‌کند تا در ماشین به پدر و مادری که پشت فرمان نشسته تذکر پلیسی دهد.

امروز برای جلوگیری از فلج اطفال از نیروهای بسیج و دانشجویان استفاده می‌کنند.

امروز برای سرشماری در جامعه، از انسان‌ها، جنسیت، تحصیلات، سرمایه، امکانات و ... از نیروهای آزاد و مردمی و دانشجویی و ... کمک می‌گیرند.

امروز در دنیا برای حوادث پیش‌بینی نشده صلیب سرخ و هلال احمر و ... از نیروهای مردمی نوع‌دوست استفاده می‌کنند؛

امروزه جمع زیادی از طلاب و دانشجویان، در قالب اردوهای جهادی به نقاط مختلف و دور می‌روند و انواع خدمات را به طور رایگان ارائه می‌دهند؛

بنابراین، استفاده از نیروهای عاشق، مردمی و رایگان برای نجات مردم و کمک‌رسانی به آنان در قالب‌های متنوع، استفاده می‌شود؛ پس با داشتن این همه الگو و ظرفیت، چرا ما دربارۀ نجات و کمک معنوی «نماز» از این نیروهای مخلص و مردمی تا کنون غفلت کرده‌ایم؟

به راستی باید از این همه غفلت، نزد خداوند متعال، عذرخواهی کنیم و برای جبران این غفلت‌ها، از خداوند توفیق بخواهیم و دل‌سوزان مؤمن را فرا بخوانیم تا شاید به نماز و مسجد، رونقی ببخشیم.

[1]. آل عمران: 110.

[2]. طه: 43.

[3]. یس: 14.

[4]. بقره: 125.

[5]. سبأ: 46.

[6]. بقره: 246.