4. توجه به عبادت نظام آفرینش

اگر انسان باور کند که در یک مراسم عروسی، همۀ شرکت کنندگان هدایایی در دست خواهند داشت و او دست خالی است، احساس شرمندگی می‌کند.

اگر كسی وارد مجلس شود و همه به احترام او برخیزند، كسی که نشسته و حرکتی نمی‌کند، احساس بدی در خود پیدا می‌کند؛

اگر هنگام نماز، همۀ مردم خیابان و بازار به سمت مسجد بروند؛ کسی که به مسجد نمی‌رود، خود را عقب‌افتاده احساس می‌کند؛

قرآن در آیات بسیاری می‌فرماید: همواره کلّ هستی در حال تسبیح خدا بوده‌اند: «سَبَّحَ لِلَّهِ ما فِی السَّماواتِ وَ ما فِی الْأَرْض‏»[1] و برای همیشه هم این تسبیح جاری است: «یُسَبِّحُ لِلَّهِ ما فِی السَّماواتِ وَ ما فِی الْأَرْض‏».[2]

در آیه دیگر می‌فرماید: کل نظام هستی برای خدا کرنش و تعظیم می‌کند: «كُلٌّ لَهُ قانِتُون‏».[3] در آیاتی نیز سجده موجودات را به رخ انسان می‌کشد و به انسان تذکر می‌دهد که اگر همه هستی در حال تسبیح، سجده و قنوت است، چرا یک انسان وصله ناهماهنگ باشد؟!

شاعر معروف، سعدی شیرازی به گوشه‌ای از این معارف این‌چنین اشاره کرده است:

دوش مرغی به صبح می‌نالید

عقل و صبرم ببرد و طاقت و هوش

یکی از دوستان مخلص را

مگر آواز من رســــــــــــــــــــــید به گـوش

گفت باور نداشتم که تو را

بانگ مرغــــــی چنین کند مدهوش

گفتم این شرط آدمیت نیست

مرغ تسبیح گــــــــــوی و ما خاموش

[1]. حشر: 1.

[2]. جمعه: 1.

[3]. روم: 26.