سوم. مدرسه

مدرسه به‌عنوان مکانی که چندین سال مستمر، دانش‌آموزان را به همراه دارد، نقش بسیار سرنوشت‌سازی در آیندۀ دینی و معنوی فرزندان به عهده دارد؛ لذا لازم است مسئولان آموزش و پرورش در این خصوص توجه ویژه‌ای به دانش‌آموزان داشته باشند.

### توجیه فرهنگیان و مسئولان فرهنگی

برای دعوت به نماز و هر کار خیر دیگر، باید مسئولان فرهنگی، به‌خصوص مدیران رده بالا، میانی، برنامه‌سازان و کارگردانان، نویسندگان و تهیه‌کنندگان، هم آگاه و هم معتقد به آن کار بشوند و در تمام برنامه‌های خود و فیلم‌ها و سریال‌ها، از شخصیت‌های محبوب و مؤمن فیلم‌ها برای نماز، آن هم نمازی طبیعی ـ نه تصنعی ـ در وقت حساس، به مسئلۀ نماز بپردازند.

دعوت به کارهای خیر باید از دعوت به تبلیغات بازرگانی پر رنگ‌تر باشد. برنامه‌های نماز باید در رأس و در ویژه‌برنامه‌ها، هنرمندانه، همراه با اسرار، زیبایی‌ها و احکام نماز مطرح شود.

مسئولان فرهنگی باید بدانند که دعوت به خیر، انسان را ردیف بهترین افراد قرار می‌دهد؛ چنانچه قرآن می‌فرماید: «وَ مَنْ أَحْسَنُ قَوْلاً مِمَّنْ دَعا إِلَى اللَّه‏».[1]

همچنین در قرآن می‌خوانیم: «هر کس یکنفر را بکشد، گویا همۀ مردم را کشته و هر کس یک نفر را زنده کند، گویا همۀ مردم را زنده کرده.»[2]

امام(ع) در ذیل این آیه فرمود: «اگر یک نفر از انحراف و گمراهی، به راه حق دعوت شود، این همان زنده کردنی است که پاداش زنده کردن همۀ مردم را دارد.»

### مسئول نماز

یکی از راه‌های دعوت به نماز آن است که مسئول نماز، از بهترین افراد و اشخاص فاضل، فارغ، دلسوز، عاشق، محبوب و باتجربه باشد که اگر این صفات در شخصی جمع شود، می‌تواند از علم و تجربه خود و مشورت با دیگر افراد، هر روز برای اقامه نماز، رشد و شکوفایی آن و برطرف کردن موانع، گام تازه‌ای بردارد.

اگر مسئولان نماز باور کنند که نماز یک کارخانۀ آدم‌سازی است که تمام مسائل تربیتی را می‌توانیم در آن جستجو کنیم؛ اگر باور کنیم که مسجد محل اجتماعی است که می‌توانیم تمام مسائل اجتماعی را در آن حل کنیم، با این نگاه، وضع دیگری خواهیم داشت.

اگر هنگام اذان، مساجد ما پر شود و مردم یكدیگر را از نزدیک ببینند و مشکلات خود را شناسایی کنند، توانگران مسجد به فقیران مسجد کمک خواهند کرد و نیازی به سازمان‌های بهزیستی، کمیته امداد، بنیادها و خیریه‌ها نخواهد بود. اما اگر مساجد خلوت باشد، افراد ضعیف و فقیر شناخته نمی‌شوند و باید مؤسسات و خیریه‌هایی تشکیل شود تا به نحوی، گوشه‌ای از فقر و ضعف آنها جبران گردد؛ بماند که در بعضی موارد، هزینۀ کارمندان آن مؤسسه، از هزینه‌ای که خرج فقرزدایی می‌شود، بیشتر است!

حضرت علی(ع) در رکوع نماز، انگشتر خود را به فقیر داد و مشکل او را حل کرد. بدون وقت قبلی، اداره کل، معاونت، تلفن‌چی، منشی، بازرس، استخدام، اضافه کار، مأموریت، ماشین، راننده، حراست، اجارۀ تابلو، تبلیغات، سرایدار، روابط عمومی، بایگانی و...

اگر ما به هریک از برنامه‌های اسلام برگردیم، به آسانی و عمق و جامعیت اسلام پی خواهیم برد.

### نمرۀ نماز

یکی از راه‌های دعوت به نماز آن است که بخشی از نمرۀ افراد را در جامعه و ادارات و نمرۀ نسل نو را در آموزش و پرورش و دانشگاه، براساس توجه به نماز قرار دهیم؛ همان‌گونه که در روایات اعتبار افراد را با حضور در مسجد می‌دانند. یعنی به ما سفارش شده که اگر کسی اهل مسجد بود، گواهی او معتبر است و اگر کسی اهل مسجد نبود، به او دختر ندهید.

در روایت دیگر، ملاک پذیرش همۀ اعمال را قبولی نماز می‌داند و در مثال، نماز مثل سوزن است و باقی کارهای خیر مثل نخ. اگر سوزن فرو رفت، نخ هم فرو می‌رود، ولی اگر سوزن ایستاد، نخ هم می‌ایستد: «أَوَّلُ مَا یُحَاسَبُ بِهِ الْعَبْدُ عَلَى الصَّلَاةِ فَإِذَا قُبِلَتْ قُبِلَ مِنْهُ سَائِرُ عَمَلِهِ وَ إِذَا رُدَّتْ عَلَیْهِ رُدَّ عَلَیْهِ سَائِرُ عَمَلِه‏».[3]

یا اینكه پلیس راه از رانندگان فقط گواهینامه رانندگی می‌خواهد و اگر هر گواهینامۀ دیگری نشان دهیم، او نمی‌پذیرد.

در حدیث می‌خوانیم: «ذَكَرْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ(ع) رَجُلًا مِنْ أَصْحَابِنَا فَأَحْسَنْتُ عَلَیْهِ الثَّنَاءَ فَقَالَ لِی كَیْفَ صَلَاتُه‏»؛[4]

نزد امام صادق(ع) از كسی به خوبی یاد كردند، امام پرسید: نماز او چگونه است؟ یعنی امام(ع) محور خوبی‌ها را نماز می‌داند.

اگر ما برای کشاورز، کارمند، ورزشکار و محصل برتر، یکی از محورها را برتری او در نماز بدانیم، مردم به سمت نماز دعوت می‌شوند.

اگر تمام کنفرانس‌ها، اجلاس‌ها و گردهمایی‌ها را یا با نماز شروع کنیم، یا با نماز پایان دهیم و در مهندسی شهرک‌ها، اول محل مسجد را انتخاب کنیم و در ارزیابی کارمندان، برای نماز پرسنل، حسابی جداگانه باز کنیم، نماز رونق پیدا خواهد کرد.

در قرآن آیاتی به چشم می‌خورد که برای نماز حساب جداگانه‌ای باز کرده، از جمله قرآن کریم می‌فرماید: «قُلْ إِنَّ صَلاتی‏ وَ نُسُكی‏ وَ مَحْیایَ وَ مَماتی‏ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمین‏»؛[5] همانا نماز من و عبادات من و مرگ و حیات من در راه رضای پروردگار عالمیان است. در این آیه با اینکه نماز جزء عبادات است، اما نام نماز پیش از کلمۀ «نُسُک» به طور خاص برده شده است.

در آیۀ دیگری می‌خوانیم: «وَ أَوْحَیْنا إِلَیْهِمْ فِعْلَ الْخَیْراتِ وَ إِقامَ الصَّلاة».[6] با اینکه نماز از مصداق‌های کار خیر است، اما نامش به طور ویژه برده شده است.

بنابراین سزاوار است همۀ ما برای نماز، حساب، نمره، تشویق و عنایت ویژه داشته باشیم.

### استفاده از انجمن اولیاء و مربیان

یکی از راه‌های دعوت به نماز آن است که برای صدها استاد که مدرس والدین در قالب انجمن اولیا و مربیان هستند، دوره‌های ویژۀ علمی، کارگاهی و تجربی بگذاریم تا هم خود استادان آشنا شوند و هم در تدریس خود به والدین، نسل نو را آموزش دهند.

### اردوهای ویژه

یکی از راه‌های دعوت به نماز آن است که افرادی را که نسبت به نماز تارک یا کاهلند، شناسایی و در قالب اردوهایی، آنان را یک یا دو روز از کارهای روزمره جدا كنیم و از افراد کارشناس قوی، برای شرکت در اردو و کارکردن روی آن افراد کاهل دعوت نماییم. باید در این اردوها از اسرار و آموزش و دیگر ابزار، بهره‌گیری شود. همین اردوها برای روحانیان، امامان جماعات و مسئولان نماز از نظر انتقال تجربه‌ یا بیان ابتکارات، مشکلات و راه حل‌ها، می‌تواند بسیار مفید باشد.

[1]. فصلت: 33.

[2]. مائده: 32.

[3]. من لا یحضره الفقیه، ج‏1، ص208.

[4]. الكافی، ج‏3، ص487.

[5]. انعام: 162.

[6]. انبیاء: 73.