چقدر خانواده‌ها به توصیه قرآن درباره نماز فرزندان آگاه هستند

■ چقدر خانواده‌ها به توصیه قرآن درباره نماز فرزندان آگاه هستند

چقدر خانواده‌ها به توصیه قرآن درباره نماز فرزندان آگاه هستند


چقدر خانواده‌ها به توصیه قرآن درباره نماز فرزندان آگاه هستند/ وقتی کتاب خدا منشور تربیت نباشد
گروه اندیشه ــ یکی از آیاتی که برنامه و دستورالعملی برای خانواده‌هاست و متاسفانه کمتر هم به آن یادآوری می‌شود، آیه ۱۳۲ سوره مبارکه طه است، این دستور الهی به رسول اکرم(ص) نکات متعدد قابل توجهی دارد که متاسفانه کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد.

چقدر خانواده‌ها به توصیه قرآن درباره نماز فرزندان آگاه هستند/ وقتی کتاب خدا منشور تربیت نباشد

قرآن کریم کتاب اندیشه و عمل است. آیاتی بر لزوم تدبر و اندیشه در قرآن تاکید دارند: «کِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَیْکَ مُبارَکٌ لِیَدَّبَّرُوا آیاتِهِ؛ این کتابى است پربرکت که بر تو نازل کرده‌ایم تا در آیات آن تدبر کنند». از همین رو قرآن کریم هنگامی که بر رسول گرامی اسلام(ص) نازل می‌گشت، بخش بخش نازل می‌شد تا آنکه ایشان قرآن را برای مردم تبیین نمایند و بتواند در آن اندیشه کنند؛ «وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيْهِمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ؛ و بر تو این ذکر (یعنی قرآن) را نازل کردیم تا آنچه به سوی مردم نازل شده است را برای آنها روشن‌سازی و شاید اندیشه کنند»(نحل/۴۴). همچنین تاکید می‌فرماید که سیره تمام انبیاء تبیین وحی بر امت است: «وَ إِذْ أَخَذَ اللَّهُ ميثاقَ الَّذينَ أُوتُوا الْكِتابَ لَتُبَيِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ؛ و هنگامى را كه خدا، از كسانى كه كتاب به آنها داده شده، پيمان گرفت كه حتماً آن را براى مردم آشكار سازيد».

در سیره رسول اکرم(ص) نیز آمده است که ایشان پنج آیه پنج آیه قرآن را به مردم آموزش می‌دادند تا مردم بتوانند در آیات تدبر و تعقل کنند و نهایتا فرصت عمل به آن بیابند. یکی از آیاتی که برنامه و دستورالعملی برای خانواده‌هاست و متاسفانه کمتر هم به آن یادآوری می‌شود، آیه ۱۳۲ سوره مبارکه طه است که می‌فرماید: «وَأْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلَاةِ وَ اصْطَبِرْ عَلَيْهَا لَا نَسْأَلُكَ رِزْقًا نَحْنُ نَرْزُقُكَ وَ الْعَاقِبَةُ لِلتَّقْوَىٰ؛ و خانواده‏‌ات را به نماز فرمان ده و بر آن پایدار باش. ما از تو روزى نمى‏‌‎خواهیم، (بلكه) ما تو را روزى مى‏‌دهیم و سرانجام (نیكو) براى (اهل) تقوا است».

این دستور الهی به رسول اکرم(ص) نکات متعدد قابل توجهی دارد. نکته نخست اینکه حضرت(ص) با وجود اینکه مسئولیت خطیر هدایت جامعه مسلمان را دارد، باز نسبت به سرنوشت فکری و دینی خانواده خود مسئول است و تنها نباید نسبت به تامین معشیت آنها دغدغه‌مند باشد. از این رو مشخص می‌شود که پدر نسبت به سرنوشت فكرى و دينى خانواده خود مسئولیت زیادی دارد و تنها رعايت امور مادى آنان كافى نيست.

همچنان که در امر ابلاغ کلی دین، رسول اکرم(ص) از خویشان خود آغاز کرد، در تبلیغ جزئیات دین و امر به معروف نیز از اهل خانه آغاز نمود. البته اهل تنها به معنای زن و فرزند نیست و خاندان را نیز شامل می‌شود. از این رو مبلغان دین در گام نخست باید تبلیغ دین و اقامه معروف را از درون خانه شروع کنند و سپس به اجتماع بیندیشند. معنای دومی که افاده می‌شود اهمیت خانواده در امر تربیت است. از این رو نقطه کانونی و محوریت تربیت خانواده است و بی توجهی به آن غفلت از میزانی قرآن است. در تحقیقاتى كه از جامعه‏ دانش‏‌آموزى و نوجوان شده است، درصد بالایى از آنان دلیل توجه به نماز را اهتمام خانواده‏‌هاىشان به نماز ذکر کرده‌اند.

تنها داشتن دغدغه نسبت به این مسائل کافی نیست بلکه باید به شکل عملیاتی گام بردارد؛ قدم اول، التزام عینی پدر خانواده به نماز است؛ یعنی فرزند به شکل عملیاتی اقامه نماز توسط پدر را مشاهده کند و به بهترین شکل الگوپذیر می‌شود؛ البته مرحله بالاتر این است که فوائد اقامه نماز را نیز رؤیت کند. به بیان دیگر، تاثیر خضوع و خشوع و ذکر الهی را در در رفتار و کردار والدین مشاهده کند. پدر تندخویی که نماز می‌خواند و به نماز دعوت می‌کند، تاثیر کمی بر روی فرزندان می‌نهد.

البته صرفا نباید به مشاهده بسنده کرد. در روايات متعددى آمده است كه پس از نزول اين آيه، پيامبر(ص) تا چندين ماه درب خانه حضرت على و فاطمه(عليهما السلام) را مى‌زدند و در آستانه در مى‌فرمودند: «الصلوة» آنگاه به قرائت آيه تطهير مى‌پرداختند. همچنین هرگاه وضع زندگى رسول خدا(ص) تنگ مى‌شد، اين آيه را تلاوت مى‌فرمودند و به افراد خانه دستور مى‌دادند تا نماز بخوانند.

در این آیه شریفه دو امر نهاده شده است؛ در گام نخست رسول اکرم(ص) مامور می‌شود که خانواده خود را بر نماز فرمان بدهد و در مرحله بعدی بر آن پایدار بماند. «وَ اصْطَبِرْ عَلَيْهَا» يعنى هم در انجام نماز و هم در امر به آن پايدارى بنما. البته دعوت به هر معروفی مداومت و پايدارى لازم دارد اما اینکه از میان واجبات و معروفات متعدد، دستور به نماز اولویت یافته، نشان از جایگاه و نقش آن در بيمه شدن کانون خانواده است. نماز در زندگی و سعادت انسان آن قدر اهمیت و تاثیر دارد که ضروری است که والدين بر آن اصرار ورزند.

در ادامه این آیه شریفه خداوند می‌فرماید: «لَا نَسْأَلُکَ رِزْقًا نَحْنُ نَرْزُقُکَ وَ الْعَاقِبَةُ لِلتَّقْوَىٰ؛ ما از تو روزى نمى‏‌‎خواهیم، تو را روزى مى‏‌دهیم». این بیان شریف در ادامه جریان امر به نماز خانواده نکات قابل توجهی دارد. نخست اینکه تذکار می‌دهد، خداوند از عبادت ما سودى نمی‌برد، بلکه ثمره عبادت انسان تنها به انسان باز می‌گردد؛ زیرا نمازی که می‌خوانیم چیزی بر عظمت پروردگار نمی‌افزاید، بلکه سرمایه بزرگی برای تکامل شما انسان‌ها و کلاس عالی تربیت است.

طرح بحث رزق قرین به امر به نماز نشان از ارتباط نماز و عبادت با رزق و روزی دارد. همان گونه که گذشت رسول اکرم(ص) در هنگام تنگدستی خانواده را به نماز امر می‌کردند. همچنین در این آیه قبل فرمود: «وَلَا تَمُدَّنَّ عَیْنَیْکَ إِلَى‏ مَا مَتَّعْنَا بِهِ...» هرگز به متاعى که ما به گروهى از آن‌ها داده‏‌ایم، چشم ندوز که جلوه‏ زندگى دنیاست تا آن‌ها را بیازمائیم؛ بنابراین یکی از آثار نماز چشم‌پوشی بر زخارف دنیایی است که خداوند به عنوان یک راهکار تربیتی مطرح می‌کند که براى عدم وابستگى به زرق و برق دنيا، به نماز پناهنده شويم. همچنین شاید اشاره به روزی بهتر و پایدارتر در انتهای آیه پیشین «رِزْقُ رَبِّكَ خَيْرٌ وَ أَبْقَى‏» و امر به نماز در این آیه بتوان نماز را از مهم‌ترین مصادیق روزی‌های خیر و پایدار ذکر کرد.

همچنین تعبیر «وَ الْعَاقِبَةُ لِلتَّقْوَىٰ» در انتهای همین آیه نشان از آن دارد که اولا حسن عاقبت در سايه تقواى الهى است و نه ماديات و امکانات دنیایی. ثانیا نماز، زمينه ساز پاكدامنى و تقواست همچنان در آیه دیگری بیان فرمود که نماز (حقیقی) از فحشا و منکر باز می‌دارد. ثالثا می‌توان دریافت کرد که سفارش به معروف از جمله نماز بايد مستدل و همراه با بيان آثار باشد. از این‌رو هنگامی که می‌خواهیم نوجوانی را به نماز توصیه کنیم حتما می‌بایست آثار دنیایی و اخروی نماز و نقش آن در سعادت انسان را بیان کنیم. هنگامی که نوجوانی آموخت سعادت و حسن عاقبت او بدون نماز میسر نمی‌شود اهنمامش به نماز جدی‌تر و پررنگتر خواهد بود.
البته یکی دیگر از نکاتی که در سطح تفسیر یا تاویل می‌تواند مطرح شود تببین جایگاه ویژه اهل بیت(ع) است. امام باقر(ع) فرمود: خداوند عزّ و جلّ، پيغمبر خود را امر فرمود كه اهل بيت(ع) خود را به امر نمودن به نماز غير از ساير مردمان مخصوص گرداند، تا بر عالميان واضح و روشن شود كه اهل بيت آن حضرت نزد بارى تعالى منزلتى است كه كسى ديگر از بندگان آن منزلت را ندارد. پس امر فرمود با مردمان به عموم در كريمه «و اقيموا الصّلوة» بعد از آن امر فرمود ايشان را بخصوص‌(مجمع البيان، ج۴/ ۳۷؛ نور الثقلين، ج۳، ۴۰۸). این مسئله باز در سطح خود نشان از جایگاه نماز دارد و یکی از ویژگی‌ها و کرامات اهل بیت(ع) را توصیه مجزا به نماز معرفی می‌کند.

این مطلب را به اشتراک بگذارید :
اشتراک گذاری در کلوب اشتراک گذاری در  فیس بوک اشتراک گذاری در تویتر اشتراک گذاری در افسران

نوع محتوا : مقاله
تعداد کلمات : 1330 کلمه
مولف : محمد پارسائیان
1397/4/4 ساعت 11:53
کد : 2220
دسته : کودکان و نماز
لینک مطلب
کلمات کلیدی
چقدر خانواده‌ها به توصیه قرآن درباره نماز فرزندان آگاه هستند
تربیت فرزند
نماز فرزندان
قرآن و نماز فرزندان
توصیه های قرآن در مورد نماز فرزندان
نماز
قنوت
namaz
qunoot
درباره ما
با توجه به نیازهای روزافزونِ ستاد و فعالان ترویج اقامۀ نماز، به محتوای به‌روز و کاربردی، مربّی مختصص و محصولات جذاب و اثرگذار، ضرورتِ وجود مرکز تخصصی در این حوزه نمایان بود؛ به همین دلیل، «مرکز تخصصی نماز» در سال 1389 در دلِ «ستاد اقامۀ نماز» شکل گرفت؛ به‌ویژه با پی‌گیری‌های قائم‌مقام وقتِ حجت الاسلام و المسلمین قرائتی ...
ارتباط با ما
مدیریت مرکز:02537841860
روابط عمومی:02537740732
آموزش:02537733090
تبلیغ و ارتباطات: 02537740930
پژوهش و مطالعات راهبردی: 02537841861
تولید محصولات: 02537841862
آدرس: قم، خیابان شهدا (صفائیه)، کوچۀ 22 (آمار)، ساختمان ستاد اقامۀ نماز، طبقۀ اول.
پیوند ها
x
پیشخوان
ورود به سیستم
لینک های دسترسی:
کتابخانه دیجیتالدانش پژوهانره‌توشه مبلغانسایت نوجوانآموزش مجازی نمازشبکه مجازی نمازسامانه اعزاممقالات خارجیباشگاه ایده پردازیفراخوان های نماز