قنوت

■ قنوت

قنوت

قنوت عملی مستحبی در نماز است. در قنوت باید دست‌ها را بلند کرد و دعا خواند. مستحب است نمازگزار دست‌ها را تا مقابل ‏صورت بلند کند و کف دست‌ها را به طرف آسمان قرار دهد. قنوت در بیشتر نمازها فقط یک‌بار در رکعت دوم پس از خواندن حمد و سوره و پیش از رکوع انجام می‌شود.

در قنوت، هر ذکر و دعایی را می‌توان خواند. در جایز بودن خواندن ذکر غیرعربی در قنوت، میان فقها اختلاف است؛ اما بنابر نظر همه فقها موجب باطل شدن نماز نمی‌شود. در هنگام قنوت، برخی از اعمال مستحبی نظیر گفتن تکبیر پیش از رکوع، بلندخواندن ذکر قنوت، خواندن برخی از آیات قرآن از جمله آیه ۲۰۱ بقره توصیه شده است.

اهل‌سنت در صحت قنوت اختلاف نظر دارند؛ برخی از آنان خواندن قنوت در نماز واجب را بدعت می‌دانند و گروهی تنها برای نماز صبح صحیح می‌دانند.

محتویات

۱ مفهوم‌شناسی قنوت

۲ احکام قنوت

۲.۱ تفاوت قنوت در نمازها

۲.۲ خواندن قنوت به زبان غیرعربی

۲.۳ چرخاندن انگشتر در قنوت نماز و فراموش کردن قنوت

۲.۴ مستحبات قنوت

۳ دعاهای متداول قنوت

۴ مشروعیت قنوت از دیدگاه اهل‌سنت

۵ پانویس

۶ منابع

مفهوم‌شناسی قنوت

قنوت در لغت به معنای فرمانبرداری همراه با فروتنی است.[۱] در قرآن واژه قنوت و مشتقات آن، سیزده مرتبه به معنای دعا، عبادت، نماز و اطاعت آمده است. در اصطلاح ‏فقه به خواندن دعا به شیوه‌ای خاص پس از حمد و سوره در نمازهای واجب و مستحبی گفته می‌شود.[۲]

احکام قنوت

در قنوت باید دست‌ها را بلند کرد. مستحب است کف دست‌ها را به هم متصل نمود و رو به سوی آسمان قرار داده و آنها را تا مقابل صورت بالا آورد. همچنین مستحب است نگاه نمازگزار در هنگام قنوت به کف دست‌هایش باشد. برخی از فقها بلند کردن دست‌ها در قنوت را لازم ندانسته‌اند.[۳]

خواندن دعا یا ذکری خاص در قنوت شرط نیست؛ بلکه می‌توان هر ذکری را خواند.[۴] بهتر است قنوت را با صدای بلند بخواند؛ مگر آنکه موجب شود امام جماعت صدای او را بشنود.[۵]

تفاوت قنوت در نمازها

به جز نمازهای عیدین، جمعه، آیات و وتر در همه نمازهای دیگر قنوت فقط یک‌ مرتبه پس از خواندن حمد و سوره و پیش از رکوع رکعت دوم انجام می‌شود. در نماز عیدفطر و قربان در رکعت اول پنج قنوت و در رکعت دوم چهار قنوت خوانده می‌شود. در نماز آیات پنج قنوت، در نماز جمعه دو قنوت یکی پیش از رکوع رکعت اول و دیگری بعد از رکوع رکعت دوم و در نماز وتر پس از حمد و سوره رکعت اول قنوت خوانده می‌شود.[۶]

خواندن قنوت به زبان غیرعربی

درباره خواندن قنوت به غیر زبان عربی دو دیدگاه وجود دارد: برخی مانند امام خمینی، آیت الله بهجت، آیت الله خامنه‌ای و آیت الله نوری همدانی آن را صحیح می‌دانند. علمایی مانند آیت الله مکارم شیرازی و آیت الله فاضل لنکرانی غیرعربی خواندن قنوت را نادرست می‌دانند؛ در عین حال آن را موجب باطل شدن نماز نمی‌دانند.[۷]

چرخاندن انگشتر در قنوت نماز و فراموش کردن قنوت

برخی در هنگام قنوت نماز نگینِ انگشتر خود را به سمت کف دست می‌چرخانند. بر اساس فتوای مراجع این کار هیچ استحبابی ندارد و روایتی درباره مستحب بودن چنین عملی نیامده است اما نماز را باطل نمی‌کند.[۸] در برخی منابع فقهی آمده است اگر کسی قنوت نماز را فراموش کرد در صورتی که در رکوع و بعد از آن تا قبل از سجده یادش آمد می‌تواند آن را انجام دهد.[۹]

مستحبات قنوت

خواندن برخی از آیات قرآن و اذکار در قنوت نماز رواج دارد[۱۰] که برخی از آن‌ها عبارتند از:

•  گفتن تکبیر و بالا بردن دست‌ها تا نزدیک گوش پیش از قنوت.

•  بالا آوردن دست‌ها تا مقابل صورت و قرار دادن کف دست‌ها رو به آسمان در هنگام قنوت.

•  چسباندن انگشتان دست به یکدیگر به جز دو انگشت شست که بهتر آن‌ها را از انگشتان دیگر دور کرد.

•  طولانی کردن قنوت البته در نماز جماعت، باید حال مأمومین رعایت شود.

•  بلند خواندن ذکر قنوت در نماز فرادا.[۱۱]

دعاهای متداول قنوت

در متون روایی و فقهی خواندن برخی از آیات قرآن و اذکار توصیه شده است که برخی از آن‌ها عبارتند از:

•  آیه «رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ»؛[۱۲].

•  آیه «رَ‌بَّنَا اغْفِرْ‌ لِي وَلِوَالِدَيَّ وَلِلْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ يَقُومُ الْحِسَابُ».[۱۳]

•  آیه «رَ‌بَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِن لَّدُنكَ رَ‌حْمَةً».[۱۴]

• دعای «لا الهَ الَّا اللّهُ الْحَلیمُ الْکَریمُ لا الهَ الَّا اللّهُ الْعَلِی الْعَظیمُ سُبْحانَ اللّهِ رَبِّ السَّماواتِ السَّبْعِ وَ رَبِّ الْارَضینَ السَّبْعِ وَما فیهِنَّ وَما بَینَهُنَّ وَ ربِّ الْعَرْشِ الْعَظیمِ وَالْحَمْدُللّهِ رَبِّ ‌الْعالَمینَ».[۱۵]

مشروعیت قنوت از دیدگاه اهل‌سنت

اهل‌سنت درباره صحت قنوت اختلاف نظر دارند؛ حنفی‌ها و حنابله خواندن قنوت در غير نماز وتر را بدعت می‌دانند اما شافعیان و مالكیان علاوه بر نماز وتر، خواندن قنوت در نماز صبح را مستحب است.[۱۶]

پانویس

1. راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۶۸۴.

2. مشکینی، مصطلحات الفقه، ۱۴۲۸ق، ص۴۳۱.

3. بنی‌هاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع؛ مسأله ۱۱۱۷-۱۱۱۹، ۱۳۸۷ش، ص۶۰۰-۶۰۱.

4. بنی‌هاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع؛ مسأله ۱۱۱۷-۱۱۱۹، ۱۳۷۲ش، ص۳۰۵-۳۰۶

5. بنی‌هاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع؛ مسأله ۱۱۲۰، ۱۳۷۲ش، ص۳۰۶.

6. بنی‌هاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع؛ مسأله ۱۱۱۷-۱۱۱۹، ۱۳۷۲ش، ص۳۰۵-۳۰۶

7. حکم خواندن قنوت به زبان عربی، پایگاه اینترنتی اسلام کوئست.

8. حکم چرخاندن انگشتر در قنوت نماز، مرکز پاسخگویی ملی.

9. حکم فراموش کردن قنوت، پورتال انهار.

10. ذکر قنوت نماز به توصیه قرآن، پایگاه اینترنتی تبیان.

11.بنی‌هاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع؛ مسأله ۱۱۱۸-۱۱۱۹، ۱۳۷۲ش، ص۳۰۵-۳۰۶.

12. بقره، آیه ۲۰۱.

13. ابراهیم آیه ۴۱.

14. آل‌عمران، آیه ۸.

15. مستحبات قنوت،پایگاه اینترنتی اسلام کوئست..

16. حسین‌پور، تفاوت‌های نماز شیعیان و اهل‌تسنن.

منابع

• بنی‌هاشمی خمینی، سید محمدحسن، توضیح المسائل مراجع، قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ اول، ۱۳۷۲ش.

• حسین‌پور، سیدمحمدمهدی، تفاوت‌های نماز شیعیان و اهل‌تسنن، پایگاه اینترنتی پرسمان دانشجویی، تاریخ بازدید: ۲۸-۰۶-۱۳۹۶ش.

• راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، تحقیق صفوان عدنان الداودی، بیروت، دارالقلم، ۱۴۱۲ق.

• مشکینی، علی، مصطلحات الفقه، قم، نشرالهادی، ۱۴۲۸ق.

• حکم خواندن قنوت به زبان عربی، پایگاه اینترنتی اسلام کوئست، تاریخ بازدید: ۱۹-۰۴-۱۳۹۶ش.

• حکم چرخاندن انگشتر در قنوت نماز، مرکز پاسخگویی ملی، تاریخ انتشار: ۳۰-۰۳-۱۳۹۲ش، تاریخ بازدید: ۱۹-۰۴-۱۳۹۶ش.

• حکم فراموش کردن قنوت، پورتال انهار، تاریخ بازدید: ۱۹-۰۴-۱۳۹۶ش.

• مستحبات قنوت،پایگاه اینترنتی اسلام کوئست، تاریخ بازدید: ۲۴-۰۴-۱۳۹۶ش.

گردآورنده: اصغر آیتی

منبع: ویکی شیعه

این مطلب را به اشتراک بگذارید :
اشتراک گذاری در کلوب اشتراک گذاری در  فیس بوک اشتراک گذاری در تویتر اشتراک گذاری در افسران

نوع محتوا : مقاله
تعداد کلمات : 1077 کلمه
مولف : مرکز تخصصی نماز
1397/1/23 ساعت 15:42
کد : 2165
دسته : آداب ظاهری نماز,احکام نماز
لینک مطلب
کلمات کلیدی
نماز
قنوت
مرکز تخصصی نماز
دعاهای قنوت
مستحبات قنوت
ذکر غیر عربی
دعا
بهترین دعای قنوت، زیباترین قنوت، qunoot
namaz
ثواب قنوت، چرایی قنوت
درباره ما
با توجه به نیازهای روزافزونِ ستاد و فعالان ترویج اقامۀ نماز، به محتوای به‌روز و کاربردی، مربّی مختصص و محصولات جذاب و اثرگذار، ضرورتِ وجود مرکز تخصصی در این حوزه نمایان بود؛ به همین دلیل، «مرکز تخصصی نماز» در سال 1389 در دلِ «ستاد اقامۀ نماز» شکل گرفت؛ به‌ویژه با پی‌گیری‌های قائم‌مقام وقتِ حجت الاسلام و المسلمین قرائتی ...
ارتباط با ما
مدیریت مرکز:02537841860
روابط عمومی:02537740732
آموزش:02537733090
تبلیغ و ارتباطات: 02537740930
پژوهش و مطالعات راهبردی: 02537841861
تولید محصولات: 02537841862
آدرس: قم، خیابان شهدا (صفائیه)، کوچۀ 22 (آمار)، ساختمان ستاد اقامۀ نماز، طبقۀ اول.
پیوند ها
x
پیشخوان
ورود به سیستم
لینک های دسترسی:
کتابخانه دیجیتالدانش پژوهانره‌توشه مبلغانسایت نوجوانآموزش مجازی نمازشبکه مجازی نمازسامانه اعزاممقالات خارجیباشگاه ایده پردازیفراخوان های نماز